Súderdyk 5

Woning Súderdyk 5

Inleiding.

Deze woning werd gebouwd in 1909, in opdracht van eigenaar van de naastliggende boerderij. Toen was dat Sybren Hijltjes Wiarda (*1832 – +1912), wonende te Goënga. Het huis stond in die tijd te boek als arbeiderswoninkje. Hoelang en welke knechten van de boerderij in het arbeidershuisje hebben gewoond, weet ik niet. Naar verluidt logeerden hier oorspronkelijk de hannekemaaiers tijdens de drie maanden van het maaiseizoen. Na afloop betaalden ze dan de huur. Vast staat dat Rolf  en Lieke Martens nog in dit huisje hebben gewoond, terwijl het nog in redelijk oorspronkelijke situatie was. De huiskamer was toen ongeveer 27 m2.  In hun tijd, vanaf 1974, kon een tussenwandje dat sinds de bouw in het achterhuis was geplaatst, er uit gesloopt worden, zodat daar meer leefruimte ontstond. De bedstee in de voorkamer bij het voorraam en de kast waren toen al weg. Op de plek van de bedstee onder de trap naar boven, was een kast met toegang tot een keldertje. Daardoor was de huiskamer goed 2,5 m2 groter geworden. Dat waren nog geen hedendaagse maten, maar het ging al beter. En er was een klompenhok bij de achterdeur. Volgens de bouwvergunning van 15 januari 1973 is er in plaats van het ‘húske’ links achter het huis, in de achterkamer rechts tegen de achtermuur het nieuw toilet aangelegd. Zo waren hier eindelijk de werkzaamheden aan de riolering doorgedrongen om de ‘húskes’ te vervangen, om zo de Hygiène op een hoger peil te brengen. Dat was in het dorp -en de gemeente!- al in de jaren ’60 begonnen. Peter en Sandra Heins hebben het huisje uiteindelijk in de jaren ’80 gekocht en het vervolgens drastisch uitgebreid.

De Bouw

Met de bouwvergunning van 1 maart 1909 in handen, kon de bouw beginnen. De muren waren één steens, er lag een houten vloer in de kamer en in het keukengedeelte lagen plavuizen. Links rode en rechts grijze. Rolf Martens vertelde dat er in hun tijd in de achterruimte een hardboard scheiding was links van de tussendeur. Vandaar de twee kleuren plavuizen.

Boven aan de tekening bij de aanvraag voor de bouwvergunning, staat pontificaal:

De situatie van de woning zag er zo uit: ter plaatse van het rode vierkantje, gemerkt met a is het te bouwen huis gepland. E 924 is de boerderij Súderdyk 7 en de hoofdletters H.IJ.S. staan voor: Hollandse IJzeren Spoorweg.

 

De voorgevel van het huis zag er bij de bouw als volgt uit:

Deel van de bouwtekening, de ramen zijn in zessen. Inclusief de handtekening en datering van de aannemer H. Boomstra te Goïnga.
Súderdyk 5 zoals het er augustus 2023 voorstond. De voorruiten zijn niet meer in zessen en opzij is een nieuw raam geplaatst: de zon uit het zuiden komt er zo in. In het verlaagde en fiks uitgebreide deel achter het huis is de deur en een raampje gekomen. De Garage met de bovenbouw naar de uitbreiding achter het huis is natuurlijk ook nieuw.

Van binnen ziet de woning er als volgt uit:


Voor alle zekerheid wordt nog aangegeven dat bij het achterhuis de zwarte lijnen de geplande muur moet zijn:

Het huis zoals het in 1909 gebouwd was, toen zonder het zijraam, daar was oorspronkelijk de bedstede. De foto zal ergens in de jaren ’70 zijn gemaakt. Zo te zien was er nog een brug naar het huis en op het dak staat nog een tv-antenne.

Op de plattegrond van het huis zie je verder links van boven naar beneden de stippellijn a -b staan: Dat is de doorsnede, met zicht op de rechterkant van de huiskamer: de twee keer twee bedsteedeuren en in het midden de kastdeur. In de aanbouw staat de luchtafvoer van het koken en daar nog achter de schuine stippellijnen van de trap naar zolder. Die trap was er nog rond de jaren ’80, maar de lucht afvoer van het koken was eind van de vorige eeuw niet meer aanwezig: de ‘keuken’ was aan de linkermuur van de achterkamer/keuken.

De doorsnede c-d is onderaan de plattegrond van de tekening aangegeven. Die ziet er als volgt uit, met het zicht naar de achterkant van de kamer:

Hier op zie je links  de schoorsteen in de kamer en rechts, met een stippellijn, de afvoer van de kookplaats en de trap naar de zolder. In het midden de deur naar het achterhuis.

 

De bewoners van het arbeidershuisje.

Dat is een lange rij geworden want de laatste 100 jaar hebben op de Súderdyk 5 gewoond:
Jacobus Alberda tot Juni 1934,
De Familie Jan Piek, tot mei 1936.
Dan tot in 1947 een aantal huurders: Jan Looijenga, Jan Stienstra, Hareke Tilstra, Broer Beitsma, Jan Krans, Gerk Spijksma, en Johannes Schonenburg.
De familie Scholtanus woonde hier van ei 1947 tot en met september 1957
De familie Folkert Lautenbach van mei 1958 tot en met juli 1965
Nog maals een J. Piek, van juli 1965 t/m juni 1967
Frederik Harman woonde er toen van juni 1967 t/m mei 1968
Van mei 1968 tot en met februari 1974 de familie Jappie Noordenbos,
Van mei 1974 tot december 1981 Rolf en Lieke Martens. Zij wilden het huis graag kopen, maar Albada wilde het niet kwijt. De weekhuur moest maandelijks worden betaald.
Tenslotte vanaf december 1982 woont hier de Familie Peter en Sandra Heins.
Zij hebben het huis in 1985 kunnen kopen van de familie Albada
Peter en Sandra Heins hebben het huis naar opzij en naar achteren behoorlijk uitgebreid.

De Kadastrale geschiedenis.

Kadastraal is er nogal gerommeld met de oppervlakte van het land waarop het huis lag.

Als uitgangspunt nogmaals de uitsnede van de kadastrale hulpkaart nr 55-2 uit 1882.
– Op de complete kaart staat de geplande spoorlijn in het hele dorpsgebied van Boazum ingetekend. Hier zie je de situatie in 1882 rond de huidige Súderdyk 7, wat nu de boerderij van Speerstra is. Het huis van de familie Heins (Súderdyk 5) staat er nog niet op. Dat wordt pas 27 jaar later gebouwd in 1909.Het weiland heeft hier al nr. E 926 en had E 601
– De ingetekende plotloodlijnen geven de oorspronkelijke situatie aan. Boven in de tekening zie je dat de weg tot dan toe bijna rechtdoor loopt in plaats van de geprojecteerde bocht in de weg langs het spoor.
– N.B. 1 Tussen de blauwe lijnen (sloten!) was de spoorlijn en ruimte voor het station gepland.
– N.B. 2 Op de percelen met nummer E597 en E927 (onder de aan te leggen spoorlijn) lag tot in 1855 een boerderij! Die is verplaatst naar de huidige boerderij op Súderdyk 7

 

Dan krijgen we de situatie op de Kadastrale hulpkaart nr E 105, getekend in mei 1910. Het nieuwgebouwde huis is bovenin gesitueerd in het weiland E 926 naast de boerderij van E 924, op de Súderdyk 7

In 1968 ziet het perceel er zo uit. De blauwe lijnen zijn de weggehaalde kadastrale grenzen. Het is één geheel geworden met de boerderij Súderdyk nr 7 van Jelte Albada onder het kadastrale nummer E 924 en het lapje grond met het nummer E925.

In de tussentijd was nr E 926 nog maar pas al omgezet in 1536, om het eenvoudig te houden. Het geheel is nu E1613 geworden.

Vervolgens is het geheel in 1985, bij de verkoop van Súderdyk 5 opnieuw afgescheiden, de rode lijnen in het kaartje hieronder, zijn de nieuwe grenzen. Resultaat van al die veranderingen: De Familie Heins heeft een rechte scheiding gekregen.

Uitsnede uit de Hulpkaart E272 van het Kadaster uit mei 1985 toen Súderdyk 5 werd verkocht. In het kadastrale nummer 1977 ligt het huis van Peter en Sandra Heins. Hier is het definitief afgescheiden van de boerderij Suderdyk nr 7.