Waltawei 29

De historie van Waltawei 29

In maart 1908 vroeg timmerman Hendrik Biesma de bouwvergunning aan voor Waltawei 29. Dit deed hij in opdracht van bakker Jan Hendrik Simon.

De geschiedenis van het huis:

 

Een uitsnede uit de kadastrale hulpkaart 97 van 3 februari 1906. Daarop is het weiland goed te zien (met nummer 1299). Dit kaartje betreft de verkoop van de percelen 1296-1298 voor Waltawei 17, 19 en 21, begin 1906. Van de bouw van nr 29 is dan nog lang geen sprake. Dat zal pas in 1908 gebeuren aan de linkerkant van dit weilandje.

Notaris Sjoerd Haagsma had het weiland aan de overkant van zijn huis in 1896 in eigendom genomen of verkregen. Dit stuk voormalige terp bleef over toen de grond voor de bouw van de dubbele woning, nu: Waltawei 31-33, was verkocht. Ik denk dat er voor het overgebleven weiland geen liefhebber was, zodat Haagsma het ‘zo lang maar in portefeuille’ heeft genomen. Zo sneed het mes aan twee kanten: a. dat streekje kon zo enerzijds mooi wachten op een nieuwe koper/huizenbouwer en anderzijds had hij ‘zijn uitzicht onder controle’. Maar dat laatste was toeval. Omstreeks 1906 werd er al een flink stuk van afgesnoept voor het Evangelisatie gebouw, een timmermanswoning en de slagerij van Reinder van Dijk. Dat zijn op de bovenstaande hulpkaart de percelen E1296 t/m E1298. In het voorjaar van 1908 werd op het overgebleven weiland aan de andere kant ook een huis gezet. Dat is nu Waltawei 29.

Omdat hij blijkbaar van het laatste stukje weiland af wilde, hij woonde tenslotte al een jaar of wat in Sneek, deed Haagsma het over aan Dokter Regenbogen en enkel goede kennissen. Dat waren zijn voormalige medewerker de kandidaat-notaris Sjirk van der Burg, die zich toen al lang en breed notaris in Makkum had gevestigd en  Jan van der Steegh werd de derde mede-eigenaar van het stukje weiland. Die kennen we nog als de beste kaatser van Boazum. Jan was ondertussen medewerker van Notaris Van der Burg in Makkum geworden. Dokter Regenbogen heeft zich al gauw als eigenaar teruggetrokken. Er is geen akte gevonden waarin de dokter zich uit het driemanschap terugtrekt.

Naar alle waarschijnlijkheid heeft Biesma, die zijn voormalige dorpsgenoot Van der Burg natuurlijk nog goed kende, in overleg met hem de bakkerswinkel op diens grond gezet. De eerste bewoner Bakker Simon heeft het heeft tenminste niet in eigendom gehad.
Pas 9 jaar later in februari 1917 als Van der Burg het perceel E 1318 met de woning, overdraagt aan Johannes Thomas de Groot, is er een overdrachtsakte te vinden. Met andere woorden, Johannes de Groot was de eerste eigenaar-bewoner.

Baard E 1318 is het perceel voor Waltawei 29. De Waltawei ligt in de linkerbovenhoek. Je ziet helemaal boven in de hoek de contouren van Waltawei 12 en 14. Linksonder zie je in potlood getekend het huis van Ane en rechts ligt E 1319, voorheen E1299, het overgebleven weiland van Notaris van den Burg. Pas in 1934 werd het door Dokter Miedema gekocht

 

 

Foto van Bakker Jan Hendrik Simon, de eerste bewoner van dit nieuwgebouwde huis. Met zijn vrouw, Sophia Wijbes Simon-Meijer hieronder.

Het huis en de winkel.
Er was door timmerman Hendrik Biesma een woonkamer, winkel, bakkerij, trapportaal en een gang naar de wc in het ontwerp gepland. Voor het privaat hoefde je dus niet meer naar buiten. Ook was er een regenbak, links achter huis gepland, voor drink- en waswater.  9 April 1908 kreeg hij vergunning om te bouwen en kon hij los.

Zo zag het ontwerp er uit:

Rechts vooraan de winkel met de toonbank in het midden. Links is de huiskamermet de bedsteden (B) en een kast (K). Daaronder was de provisiekelder. De achterhelft werd vooral in beslag genomen door de bakkerij met de oven. Rechts is de gang naar het Privaat.

 

Op de dwarsdoorsnede, van voor naar achter, moet je wel even in drie fasen kijken. Je kijkt mee met de stippellijn, zoals die in de plattegrond hierboven, getekend is. Je staat met je rug naar de rechter zijwand. Eerst kijk je links in de huiskamer en zie je de schoorsteen, vervolgens schuif je opzij, de winkel in en verplaats je jezelf de hoek om naar de gang en kijk je tegen de trap aan. Ik denk dat je rechts van de trap de -verlaagde- toegang tot de provisiekelder ziet. Tenslotte kom je in de bakkerij met centraal glorieus de grote bakkersoven.

 

En de doorsnede in de breedte: Links zie je de huiskamer met de bedsteedeuren en in het midden de kast en rechts de achterwand van de bakkerswinkel met links een kastdeur onder de trap en rechts de deur naar de gang.

 

De voorgevel van het huis.

 

In de gang van het huis bij de Familie Nauta hangt deze foto te pronk. Genomen voordat de verbouwing van 1917 plaatsvond: het zijraam is nog niet geplaatst. Het is de familie Simon, die voor het winkelhuis staat. Volgens de bevolkingsboekhouding zullen het zijn: een jongen uit het dorp, er staat nl. geen jongen van die leeftijd bij het echtpaar Simon in de bevolkingsboekhouding. Alleen het echtpaar staat op hun gezinspagina:  Sophia Wijbes Simon-Meijer, bakker Jan Hendrik Simon zelf en een jongedame uit het dorp(?); die in de winkel stond?

Na de verkoop is de woning nogal eens aangepast.

– In het voorjaar van 1917 is de bakkerij verbouwd tot woonhuis, zoals dat heet. Dat is dus al 9 jaar na de bouw gebeurd.

De nieuwe situatie is in rood ingetekend. De nieuwe voordeur was voorheen de winkeldeur. Die is pas door Tseard van der Wal sr. naar de zijkant van het huis gebracht. De achterramen zijn verplaatst, omdat de oven verdwenen is.  De zijgang en het privaat zijn ook verdwenen. 

 

Zo was de nieuwe situatie van 1917. Let ook op het nieuwe zijraam in de voorkamer en op de ombouw bij het dak. .

– In september 1920 werd er een aanvraag ingediend voor de bouw van een nieuwe schuur achter het huis om vee in te houden: een kleine komelkerij? In de bouwaanvraag lijkt het alsof die schuur losstaat van het huis.

Maar op de kadastrale hulptekening nummer 146 waar de schuur ingetekend werd, blijkt dat deze keurig tegen de woning aangebouwd is. De kolk van de bouwtekening is door het kadaster trouwens niet meegenomen in hun tekening.

Dit is een uitsnede van de Kadastrale hulpkaart E 146, met daarop de situatie van Waltawei 29 in 1920.

– Rond 1973 heeft Tjeard van der Wal sr., de grootvader, het huis aangepast en is de centrale verwarming in het huis aangelegd.

De bouwtekening voor de verbouwing in 1973, toen de centrale verwarming voor de ramen werd geplaatst.  We zien links dat de w.c.in 1961 inpandig was gekomen, met een douche. De bovenkant van de tekening is aan de wegkant.

De bewoners.

Sinds de bouw in 1908 heeft Bakker Jan Hendrik Simon het gehuurd. Hij woonde eerst op nr 66, verhuisde toen naar nummer 112 en tenslotte naar 179. Dit was het nummer dat in 1908 aan deze bakkerswinkel werd gegeven. Bakker Simon heeft verschillende bakkersknechten gehad, onder andere Karst Zwarteveen. Die is hier blijven hangen en werd de bakker op De Havens 8, waar Hetsche en Foppe Boonstra nu wonen. Simon stierf november 1913, net geen 69 jaar oud. Ruim een maand later vertrok zijn weduwe Sophia Wijbes Meijer naar Workum.
Pieter Reitsma huurde toen de bakkerij. Zijn zus Trijntje woonde bij hem in. Zij verhuisde in 1916 naar Grouw. Reitsma vertrok begin 1917 naar huis nr. 131. In November dat jaar trouwde hij met Geertje ten Kate. Ze kregen in 1924 hun dochter Aaltje. Ze vertrokken mei 1929 naar Warga.
Johannes de Groot kocht de winkel op 22 februari 1917 en heeft er tot oktober 1919 gewoond. Hij kwam mei 1904 als veehouder van Akkrum. Johannes was eerst landbouwer aan de Bozumerzijl en heeft de bakkerij tot woonhuis laten verbouwen. Eind oktober 1919 verhuisde hij naar Grouw. Tot 1917 was het huis en de grond nog altijd van de gezamenlijke eigenaren Van den Burgh en de erfgenamen van Jan van der Steegh. Die was in januari 1909 in Amsterdam overleden !
Jarig Wiersma komt op 12 mei 1920 van Baard om in de voormalige bakkerij te wonen. Hij stond in Baard ingeschreven als winkelier, laat in Bozum de schuur achter het huis bouwen en komt dan als veehouder te boek te staan. Hij sterft mei 1928. Zijn vrouw blijft er nog tot in 1929 wonen en verhuist dan naar It Amelân.
Slager Reinder van Dijk neemt het huis per 12 mei 1929 over en verhuist naar de andere kant van het weilandje voor een welverdiende oude dag. Zijn zoon Willem vestigt zich als hoofdbewoner in de slagerij. Zodoende kon hij op 22 mei dat jaar met Joukje Holster trouwen. Zo was toen de volgorde van handelen.
Reinder sterft begin Januari 1957. De weduwe Akke Boersma, ze was na de in 1905 overleden Hinke Tjallema, al sinds 1912 zijn tweede vrouw, blijft hier nog ruim een jaar of drie wonen en verhuist in juni 1960 naar haar dochter in de Drachtster Compagnie. Ze overlijdt in 1965 in het ziekenhuis in Drachten.

In de tweede helft van 1960 wordt de de woning aan Tjeard van der Wal verkocht. Hij is arbeider en rundvee pedicure. Hij verbouwt het huis voordat hij er in december gaat wonen. In 1974 laat hij de centrale verwarming aanleggen. Hij komt oktober 1979 te overlijden en zijn vier kinderen, Hendrikje, Feye, Jorrit en Tjeerd worden mede-eigenaar, samen met moeder Hiltje Van der Wal-De Boer. Zij was in het dorp beter bekend als ‘Tsearde Hil’. Ze heeft na de dood van haar man hier nog tot maart 1988 gewoond en is toen verhuisd naar een bejaardenwoning aan De Havens. Daar is ze in 2003 overleden. De drie zonen waren naast hun beroep ook veepedicure. Hendrikje was getrouwd met Anne Visser, die voor haar in het vak stapte.
Het huis wordt dan overgeschreven naar Jorrit Tjeerds van der Wal en Grietje Ringma. Zijn zoon Tseard trekt er vervolgens april 1988 in. Hij was in 1985 met Pytsje Tjeerdsma  getrouwd. Zij woonden eerst 3 jaar in het voormalige Groene Kruisgebouw ernaast. Ze hebben tot in 2009 in nr. 29 gewoond. Dat jaar zijn ze naar de ouderlijke boerderij overgestapt, Slachtedyk 4. Sindsdien is het tot 2017 een paar keer verhuurd geweest. Daarna is het verkocht aan Sybold en Sjoukje Nauta.

 

Jappie Lanting heeft zich in de winter van 1992/1993 ook over dit huis gebogen. In februari 1993 schreef hij in de Doarpsskille:

 

Bronnen:

Het Kadaster.
Uit het archief van de vm. Gemeente Baarderadeel:
– De Bevolkingsboekhouding van Bozum,
– De bouwvergunningen van de Gemeente Baarderadeel.
– De Doarpsskille van februari 1993
Foto’s en informatie van:
– Jappie Lanting
– Teatske Lanting,
– Familie Nauta,
– Frans Tolsma.