Het ontstaan van ‘De Trochsnijing’.
Tot in 1858 liep de toegang tot het dorp over de huidige Tanialeane, door het land naar de Griene dyk, een onderdeel van de Hegedyk, die oorspronkelijk de bescherming was tegen het water van de Middelzee.
Dat jaar werd de toegang vanuit het noorden naar het dorp aangepast. Bij het huidige Beatrix Bosje werd toen een nieuwe weg vanaf de Hegedyk direct naar het dorp aangelegd. Daardoor kwam de ingang van het dorp niet meer oostelijk vanaf de Griene Dyk te liggen, maar vanuit het noordoosten, zoals wij dat nu kennen.
Tegelijkertijd werd ook de doorgaande weg (de huidige Waltawei) afgegraven, zodat die recht door het dorp liep. Het werd daardoor in eerste instantie een z.g. holle weg, die dwars door de Terp Bozum was gegraven. Daardoor moest je een trappetje van zeven treden op, ± 1,5 m, om naar huis te komen.
Sindsdien werden langs de weg de al bestaande huizen afgebroken en op het niveau van de nieuwe weg herbouwd. Vermoedelijk werd een deel van de kosten van die herbouw, bekostigd met de verkoop van de onderliggende terpaarde.
Pas na het overlijden van de weduwe Bottje Koopmans in 1888 werden er op haar in 1876-1977 afgegraven terp langzaam maar zeker woningen gebouwd. Op de onderstaande tekening is dat het veld, met -op zijn kop- 471, in de hoek van de Waltawei en de Tanialeane. Ik kom daar hieronder nog even op terug.
De nieuwe weg door Bozum zoals die rond 1859 direct over de Bozumer vaart werd aangelegd.
Deze tekening is een gedeelte van het kadastrale veldwerk dat in 1860 werd getekend. Vooral om aan te geven dat de weg nu rechtstreeks over de Bozumer Vaart was aangelegd. Oorspronkelijk bewoog de weg met de vaart mee om pas even verder over de vaart te gaan, waar nu ongeveer de boerderij van Bakker ligt. In die tijd lag daar nog Jongemastate.
Het afgraven van de Terp ten zuid-oosten van de doorgaande weg
Vanaf de hoek met de Tanialeane richting de brug, lag in die tijd weiland van het echtpaar Koopmans, ongeveer ter grootte van het huidige sportveld. Het land had toen het kadastrale nummer 471 (staat op zijn kop in de tekening). Het was de uitloper van de Terp Bozum. Deze werd in 1876-1877 afgegraven onder leiding van timmerman Hendrik Biesma. In de loop van de periode 1890-1908 werden hier langzaam maar zeker nieuwe huizen op gebouwd. Hendrik Biesma was in 1909 de eerste die voorbij dit perceel een huis liet bouwen. Het huidige Waltawei 39. Het staat tegenover de herberg, ter plaatse van ‘bogt’ in de tekening.
Bezwaren tegen de nieuw aan te leggen weg
Philippus Breuker heeft in de Doarpsskille van februari 1980 (vandaar dat hij het toen over ‘de foarige ieu’ had!) een mooi artikel geschreven over de nieuwe weg naar het dorp. Dat gaat vooral over de pogingen van enkele boeren om de ‘Trochsnijing’ naar het dorp tegen te houden. Breuker verhaalt over de argumenten van de bezwaarmakers en hoe ze opzij geschoven worden:
De bedrijven aan de Drochsnijing
Nu vinden we aan de Trochsnijing het ‘Industrieterrein’ van Boazum. Achtereenvolgens van rechts naar links: het houtverkoopbedrijf van Keimpe Stienstra, Feenstra, het voormalige timmerbetrijf van Gertjan Kruithof en het gritstraalbedrijf van wijlen Tseard van der Wal.
Aan de overkant van de weg wordt in het weiland jaarlijks in het eerste weekend van october de langste tent van Fryslân opgebouwd voor ‘De Nacht fan Boazum’.
Bronnen:
het Kadaster
De Doarpsskille van februari 1980 voor het artikel van Ph. H. Breuker.
foto’s Hessel Fluitman