Waltawei 15

Op deze plek rustte de eerste 50 jaar weinig zegen: van 1865 tot en met 1913 werd hier tot drie keer toe een nieuwe woning gebouwd. De eerste door de ‘buurman’ Binne Schaap, die er vervolgens zelf ging wonen. Hij verkocht zijn huis januari 1886 aan Sybren Sybrands Wiarda, die vond dat er een ander huis moest komen. Een jaar later stond het er.

De volgende eigenaar, de gemeente Baarderadeel, was ‘solidair’ aan Sybren Sybrands Wiarda en zorgde dat er ook een nieuwe behuizing kwam: in 1913 was dat zover. De gemeente heeft het blijkbaar wel goed gebouwd, want Jacob en Margaretha de Vries, wonen er ruim honderd jaar later, met veel plezier.

Terug naar Binne Schaap, die in 1860 het huis kocht dat nu Waltawei 13 is.

In 1861 zet hij naast zijn huis zijn wagenmakerij neer. In 1866 bouwt Schaap vervolgens nog een huis, naast de wagenmakerij.

Doordat hij die wagenmakerij net even te dicht bij zijn huis had neergezet, ongeveer een meter op de steeg, zal dat nog zo’n 40 jaar lang drukte geven in de diverse verkoopakten. Op de onderstaande uitsnede van de veldwerktekening Baard 02 E 12 kun je de scheiding vanaf de straat zien die in de loods verdwijnt.

Hier zie je de situatie bij Waltawei 13 en 15 en Tanialeane 1, vanaf ongeveer 1866 tot in 1885. Kadastrale gemeente Baard E 996 is de Waltawei. Baard E 1018 is het huidig Waltawei 13. Baard E 1019 is het huidige Tanialeane 1. Baard E 1017 is de plek van Waltawei 15. Je ziet de scheiding van de weg naar de Wagenmakerij: die eindigt in de zijmuur. Wat over die lijn getekend is, staat op gebied van Waltawei 13. Dat gaf tot de afbraak van deze loods moeilijke teksten in de verkoopakten. Het huis op de plek van Waltawei 15 is gebouwd door Binne Schaap, maar werd door Wiarda afgebroken.

Zolang de loods er stond, mocht de bewoner van nu Waltawei 13, geen aanspraak op die meter maken! Daarom kwam in de kadastrale leggers en in de verkoopakten steeds tevoorschijn dat de eigenaar van Waltawei 13 mede-eigenaar was van grond van Waltawei 15.
Zo was Reinder jan Bosma in 1870, toen hij het pand Waltawei 13 overnam van Binne Schaap, de eerste die mede-eigenaar werd van het huis naast hem. Zijn plek wordt later ingenomen door Sijtze Pieters Rollema en die maakt weer plaats voor Auke Aukes Rusticus. Daarbij gaat het in de verkoopakten voortdurend over hun strookje grond, waar de wagenmakerij overheen was geplaatst.
In 1883 wordt de oppervlakte van huis en tuin hermeten en blijkt kleiner te zijn: geen 430 m2 maar 397 m2.

Binne Schaap verkoopt zijn huis in 1885. Op 24 december vindt de provisionele verkoop plaats en op 4 januari 1886 de finale toewijzing. Zoals dat in de betreffende akten wordt geformuleerd. De definitieve overdracht is als altijd op 12 mei daaraan verbonden. Die zittingen vonden plaats in de plaatselijke herberg. Aardig is om te lezen dat Meinte Jans Oosterhout in zijn eigen herberg een van de twee provisionele kopers is. Daarmee verwierf hij strijkgeld. Voor hem extra inkomsten.

In de akte van de provisionele verkoop uit december 1885 staat dat:

“… Het te veilene bestaat in:
Een woonhuizing met tuin, erf en loods dienende tot wagenmakerij staande aan den kunstweg in het dorp Bozum kadastraal bekend gemeente Baard Sectie E nummer 1017 geheel groot drie ares zeven en negentig centiares met uitzondering echter van het aan den naastleger Rusticus in eigendom behoorend gedeelte op de oostzijde, dat door evengemelde loods of wagenmakerij wordt ingenomen, den comparant Binne Atzes Schaap in eigendom behoorende.
Nota Het onderhoud der afscheidingen aan de oostzijde uitgezonderd de oostelijke wand der houten loods is ten laste van den naastleger Rusticus. Gemelde houten loods is zoover over het terrein van den naastleger Rusticus gebouwd als diens steeg minder wijd is dan een meter, het welk echter zoolang die loods staat, door gemoemden naastleger moet worden geuld. Alle zoo losse als verst werktuigen en gereedschappen in de houten loods en het kippenhok met loop aan de oostzijde van het woonhuis blijven buiten den koop met recht van wegneming…”

Sybren Sybrands Wiarda (1854-1916) blijkt de finale koper, de gemeenteontvanger van de Gemeente Baarderadeel. Dat betekent dat de Wagenmakerij ook leeg komt te staan. Wiarda breekt alles in 1887 af en zet een nieuw huis neer. Daarmee kan buurman Auke Rusticus zijn rechtmatige eigendom daadwerkelijk in gebruik nemen.
Sybren Sybrands is geboren op 13 januari 1854 in Bozum. Hij overlijdt op 19 mei 1916. Zijn ouders waren Sybrand Hijltjes en Meike Adams Jaarsma. Sybren trouwt in 1879 met Grietje Ates Knol uit Wommels en ze gaan in Britswert wonen. Al gauw verkassen ze naar Weidum, omdat Sybren gemeenteontvanger bij de gemeente is. In 1883 verhuist het gezin naar Bozum, naar huisnummer 73, later naar nummer 106. Dat zal ter plaatse van Waltawei 15 zijn. Na aankoop laat hij het huis dat Binne Schaap ongeveer twintig jaar ervoor had gebouwd, slopen en bouwt een nieuw huis. Het tweede huis op deze plek! Dat stond meer centraal in de tuin, zoals je op de onderstaande tekening kunt zien.
Volgens Teatske was de gemeenteontvanger Wiarda ook de beheerder van het eerste postkantoor. Zijn huis was ook het eerste postkantoor.

Hij verkoopt huis en tuin in 1909 aan zijn broodheer, de Gemeente Baarderadeel.
In die verkoopakte van Wiarda aan de gemeente in 1909, wordt de verwarring over de meter grond onder de wagenmakerij definitief afgerond.
Baarderadeel laat aan de achterkant van het pand in 1912 een uitbouwtje slopen en een jaar later gaat het helemaal voor de vlakte. Ze laat er een nieuw pand voor in de plaats bouwen.

Hier zie je in blauw wat de gemeente weg heeft laten halen. Een jaar later zullen ze het hele huis slopen en er een nieuw voor in de plaats zetten…

Durk Sijmens van de Woude wordt in 1924 de nieuwe eigenaar.

De familie van der Woude komt van Dearsum. Zijn weduwe Everdina Jetses Reitsma verkoopt het in 1935 aan Feije van der Wal, werkman en winkelier, welke het een jaar later verkoopt aan Sjoerd de Witte.
Sjoerd woonde met zijn vrouw Janette Anna Buringa op de boerderij Hegedyk 2 waar nu zijn achterkleinzoon Egbert boert. Sjoerd de Witte’s dochter Thomaske trouwde in 1922 met Egbert Wicher de Boer. Ze kwamen in 1936 op de Hegedykte wonen.

En Vader de Witte vertrok toen met de andere dochter naar de buorren. Hij is in 1964 overleden.
Sjoerd de Witte was ook een van de eerste automobiel bezitters in Boazum. Zie lijst
Zijn twee dochters, Richtje en Thomaske verkopen het huis in 1978 aan Peter en Maria Roodenburg.
Dochter Richtsje is overleden in 1981.

Het huis in de oude stijl. Foto uit 1988

Als Peter in 1987 in Bleiswijk een nieuwe baan krijgt, komen Jacob en Margaretha de Vries hier wonen.
Zij slopen het schuurtje naast het huis en zetten er een gemetselde garage voor in de plaats, tegen het huis aan. Plus dat ze het dak vernieuwen en de dakkajuit terugbrengen naar de oorspronkelijke stijl.

Het huis nadat Jacob en Margaretha het naar hun zin hebben aangepast.

Notabene
Niet alleen de meter onder de wagenmakerij gaf enige verwarring. In het kadaster lees je ook regelmatig berichten dat er aan de grens met Tanialeane 1 nogal eens een verandering plaatsvindt: dan is de scheidingssloot reden tot verandering. Datzelfde zagen we ook bij de grens tussen Waltawei 13 en Tanialeane 1.
Zo kwam er bijvoorbeeld in 1938 een randje tuin van 70 m2 bij aan de kant van de tuin van Tanialeane 1. Waarschijnlijk de helft van een gedempte sloot.