Waltawei 6 en 8
Inleiding
Het weiland aan de oorspronkelijk genoemde ‘Schoolstraat’ was het veld waar gekaatst werd, volgens de prent van Ate de Vries.
Natuurlijk kennen we allemaal wel die pentekening van het kaatsveld rond 1900 aan de toenmalige Schoolstraat, nu Dokter Miedemastrjitte. De school waarnaar de straat werd genoemd was het hogere gebouw aan het eind van de straat. Die werd in 1975 afgebroken. Op het veld rechts kon tot ± 1915 gespeeld worden. Toen werden de eerste huizen hier gebouwd. De beide huizen Waltawei 6 en 8. Als de huizen er al stonden, is de tekening vast met de rug naar deze huizen gemaakt. Waarschijnlijk heeft de ‘Kaatsvereeniging Bozum’ (bestond van ±1900 tot ± 1925) hier nog wel gespeeld, maar de Tweede Kaatsvereniging, ‘Lyts Begjin’ (1930 – ±1955), niet meer. Toen waren de huizen 1, 3, 5 ook al gebouwd. De vereniging verhuisde naar het weiland aan de andere kant van de sloot, tussen de toenmalige pastorie en de Hoofdstraat.
Het veldje werd in de eerste helft van de 20e eeuw langzaam maar zeker volgebouwd.
In eerste instantie heeft de Kerkvoogdij, de eigenares van het weiland, aan de doorgaande straat, nu de Waltawei een stukje land in Erfpacht uitgegeven om daar twee huizen op te bouwen. Die waren voor Klaas van der Weide en Jan de Waard.
De bewoners van Waltawei 6:
– Klaas van der Weide en Trijntje Boersma waren de eerste bewoners vanaf de bouw in 1915. Ze waren beide in november 1892 geboren. Hij op de 26e in Bozum en zij in Vrouwenparochie op de 8e.
Klaas woonde tot die tijd nog bij zijn ouders Sijtze van der Weide en Trijntje Terpstra. Zijn aanstaande, Trijntje Boersma, woonde tot dat moment nog in Mantgum ook nog bij haar ouders, Jetse Boersma en Aafke Kingma. De vader van Trijntje stond te boek als arbeider.
De Bouwvergunning voor de huizen werd afgegeven op 3 maart 1915.
Klaas Sijtze van der Weide en Trijntje Boersma trouwden op 5 mei en ze konden op die dag ook hun nieuwgebouwde huis aan de rechterkant betrekken. Zo snel werd er in die tijd gebouwd!
De vader van Klaas Sijtze was de vrachtrijder Sijtze Klaas van der Weide. Klaas van der Weide kwam op 23 mei 1891 uit Nes als veehouder op nr. 70. Gezien het hoge nummer is hij waarschijnlijk een Koemelker geweest, in of vlak bij het dorp. Nog voor de eeuwwisseling van 1900 werd hij vrachtrijder. Uit de volgorde van de huisnummers blijkt dat ze in de Goudtsjeblomsteech woonden. Die huizen zijn eind jaren ’60 van de vorige eeuw afgebroken om plaats te maken voor de woningen Altaplein 2 – 8.
(De ouders van Klaas van der Weide verhuisden op 15 januari 1919 naar hun dochter Martje in Wieuwerd. Zij trouwde op 24 april 1918 met Martinus Leenstra. Ze is ruim 5 maanden getrouwd geweest. Martinus stierf volgens de akte in de burgerlijke stand op 1 oktober dat jaar in Helder. Dat zal Den Helder zijn geweest. Na verschillende betrekkingen hier en daar als huishoudster, trouwde ze opnieuw op 18 februari 1928, met de landbouwer Arend Terpstra. Ook voor hem was het ’t tweede huwelijk). De moeder van Trijntje heeft, na het overlijden van haar man op 26 januari 1920, nog 10 jaar bij hen ingewoond.
Het gezin Klaas en Trijntje van der Weide kreeg op de Waltawei 6 twee zoons: Sietse op 14 april 1923 en Jetse op 10 november 1925.
Klaas overleed op 11 januari 1968. De weduwe, mevrouw Trijntje Van der Weide-Boersma verhuisde in januari 1973 naar Tietjerksteradiel. Tot die tijd heeft ze nog op Waltawei 6 gewoond.
– Het huis werd toen overgedaan aan Ritske de Graaf. Zodoende kon hij met Elleke Lanting trouwen. Voordat het echtpaar in de woning kon trekken moest het eerst worden verbouwd. Met de bouwvergunning van april ’73 kon de timmerman maar los. Medio oktober 1973 trokken ze in hun vernieuwde woning.
– Toen Ritske en Elleke in april 1987 naar Weidum verhuisden, konden Andries Terpstra en Afke Terpstra-de Jong het huis kopen. Krap 20 jaar later verhuisden die omstreeks 2005 naar Sijbrandaburen.
– Vanaf 2005 woont de Familie Hartman hier.
De Bouwgeschiedenis van Waltawei 6
Dit is een detail van de kadastrale hulpkaart 127 van juli 1915, die werd getekend, toen de beide huizen Baard E 1375 en 1376 waren gebouwd. Bij Altaplein 14 (de Openbare school) was aan de zijkant een nieuwe ingang gebouwd, met ruime hal.
Het huis van Klaas en Trijntje van der Weide kreeg eerst het nummer 120b. Dat veranderde in 123 en eind 1930 werd het veranderd in 108. In 1949 werd het weer aangepast naar nr. 8. Het werd toen opeens een nummer aan het begin van de telling, omdat de huisnummering op dat moment bij de Hervormde kerk begon en langs de huizen aan de linkerkant (van de kerk uit gezien) van de Dokter Miedemastrjitte verder het dorp inliep. Tot die tijd begon de huisnummering bij de boerderijen van Kleiterp. Eerst werden alle boerderijen en huizen buitenuit genummerd en eindelijk kwam men dan het dorp in. In 1971 werden de straten in het dorp van een naam voorzien en werden de huisnummers per straat gegeven. Waltawei 6 dus.
Verbouwingen aan Waltawei 6
Nadat Mevrouw van der Weide naar Tietjerkstradiel was verhuisd, kon Ritske de Graaf het huis kopen. Hij liet timmerman Grijpstra een tekening maken van de plannen die hij had. In die tijd, vanaf de jaren ’60, werd het steeds belangrijker dat de hygiëne goed verzorgd werd. Vandaar ook dat in die tijd in de straten overal riolering werd aangelegd en binnenshuis douche en toilet. Dat gebeurde ook hier door de nieuwe bewoner. De keuken werd ook meteen uitgebreid.
Een paar jaar later toen de twee zoons Leo en Richard waren geboren, werd de bovenverdieping aangepakt: de slaapplaatsen werden uitgebreid. De trap en de overloop werden daarvoor aangepast.
Sindsdien is het huis vanwege de gezinsuitbreiding bij de Familie Terpstra opnieuw drastisch uitgebreid. Op de onderstaande foto is dat goed te zien. Boven de garage is een verdieping gekomen voor meer slaapruimte.
Waltawei 8
heeft veel meer bewoners gekend.
– Als eersten: Jan de Waard en Grietje Kingma.
Jan was geboren in Bozum, op 10 november 1889. Zijn ouders waren Hendrik Bastiaans de Waard en Yke Hijltjes Wiarda. Zij waren getrouwd op 3 augustus 1889. Voor Yke was het haar tweede huwelijk.
Hij trouwde met Grietje Kingma op 29 mei 1915, Dus óók toen ze hun nieuwe woning konden betrekken. Grietje werd geboren in Jellum op 12 augustus 1893. Haar ouders waren Marten Luitzen Kingma en Lipkje Sjoerds Santema.
Het eigendom van het huis stond op naam van vader Hendrik! Hij had het vast gekocht voor zijn oudste zoon. Later werd het overgeschreven op naam van Jan en bij zijn overlijden op naam van de weduwe. De familie heeft het tot omstreeks 1982 in eigendom gehouden. Toen is het verkocht aan de nieuwe bewoners Gijs en Fokje Grasman-Attema
In 1920 (12 mei, zoals gewoonlijk in die tijd) ruilden Jan en Grietje van woning met zijn ouders. Zij boerden op Yndyk 3. Moeder Yke de Waard-Wiarda overleed op 20 februari 1926, 75 jaar oud en vader Hendrik overleed 81 jaar oud op 1 mei 1944. Jan de Waard woonde later trouwens op Waltawei 2, waar nu Jelle en Pietsje Anema wonen. Vanuit dat adres heeft hij bijvoorbeeld de verbouwingen in 1971 en 1974 geregeld.
– Johannes Santema huurde de woning van mei 1944 tot zijn overlijden op 26 april 1946. Hij woonde daarvoor op Waltawei 20, toen nr. 107. Hij was geboren op Schillaerd, op 21 april 1867 en was dus net 79 jaar geworden. Hij was getrouwd met Minke Namminga, geboren op 27 februari 1871. Zij overleed op 6 januari 1945. Zijn beroep was koopman, maar hij stond ook te boek als veearts.
En verder woonden er achtereenvolgens:
– Fokke van der Berg van juni 1946 tot juni 1952
– Evert Donkervoort van juni 1952 tot in December 1956
– Jacob Bink van december 1956 tot oktober 1974
– fam. Willem Sytema van 1975-1982
– fam. Gijs Grasman 1983-2002
– fam. Nendissa 2002-2006
– fam. Sybolt Nauta 2006-2017
– Koos Bijkerk 2017-2021
– Romke Tysma mei 2021
Verbouwingen aan Waltawei 8.
Ook in het huis ernaast zijn in de loop van de tijd aanpassingen gepleegd. Jacob Bink heeft achter huis een garage gezet voor zijn Dafje. Uiteraard is er in zijn tijd, begin jaren ’70, ook hier werk gemaakt van de aanleg van toilet en douche.
En in 1974 werd werk gemaakt van een mooiere, eigentijdse keuken. Ook hier werd dit werk opgedragen aan timmerman Grijpstra. Eind januari 1974 kwam de bouwvergunning los en kon Grijpstra aan de gang.
De bestaande toestand tot 1974 van Waltawei 8. (DeWaltawei ligt aan de bovenkant van de tekening!)
Sindsdien is hier nog diverse keren een verbouwing toegepast. Onder andere heeft Gijs Grasman in de jaren ’80 de houten garage vervangen door een stenen exemplaar.
Bronnen:
Het Kadaster,
Het archief van de voormalige Gemeente Baarderadeel (bouwvergunningen en de woningadministratie)
Het fotoarchief van Frans Tolsma
Woongegevens van Teatske Lanting.