Makkum

Makkum onder Boazum

 

Een luchtfoto van de buurtschap Makkum van rond 1969. Rechts zie je de spoorlijn en de De witte lijn van de Boazumer feart die met een bocht onder het spoor doorgaat. In het verlengde van de vaart ligt de boerderij Slachtedyk 4 van Gerben de Boer  en Wimke van der Wal. Daar schuin linksboven liggen de drie boerderijen en de Boerderij van (toen) Anne Stenekes aan de overkant van de vaart. Helemaal bovenin ligt de Boerderij van (nu) Pyt de Boer.

Makkum 1.
Dit is de eerste boerderij die links aan de Makkumerreed ligt. Nu woont de Familie Flapper er.
De Eigenaren vanaf 1832:
J.J. Tjaarda, Weidum: al in 1832 – ± 1849
Ruurd F. Hoekstra en later zijn weduwe Tjitje R. Hoekstra te Warstiens, van ±1849 – ±1909.
Rond 1908/1909 is de boerderij afgebrand en herbouwd.
Sijtze J. Kooistra te Warstiens,  ±1909-1923.
In 1923 kocht Foppe Cornelis Bruinsma de boerderij. Zijn zoon verbouwt de boerderij in in de jaren zestig. Zij wonen niet op de boerderij.

De bewoners
In 1840 woonden twee gezinnen op de plaats: de arbeider Klaas Jentjes de Groot met Meinskjen Gouwenaar en de weduwe van M.T. Zijlstra.

De bewoners van de Plaats in de 20e eeuw tot nu toe zijn:
Pier Gerrits Santema, van mei 1905 tot ± mei 1909.
Hij woonde in die tijd volgens de bevolkingsboekhouding op de huisnummers 26. Ze zullen na de brand naar nummer 110a in het dorp zijn verhuisd. Want de volgende bewoners, de Familie Dijkstra, komen op nr. 26 binnen. De Familie Santema kwam van Wieuwerd en vertrok naar Baijum.
Na de brand in 1908(?) werd naast de verbrande boerderij een stelp boerderij gebouwd.

Pier Santema met zijn vrouw Joukje Tjallema, en de kinderen Gerrit en Ruurdje. Bij de koeien Tjamke een pleegdochter. Verdere bewoners van Makkum 1 zijn : Na P.G Santema zijn van 1910 tot 1923 . Na een brand in 1920 werd het een stelpboerderij en boerde Catherinus Dijkstra er op, met zijn vrouw Eelkje Kooistra en hun 3 dochters. Vanaf 1923 tot ongeveer 1960 woonde vader en zoon Bruinsma hier. Toen de fam Auke Stoffelsma en nu wordt hij bewoond door de fam Sikke Flapper.

 

De familie Pier Gerrits Santema ongeveer 1922. Achter v.l.n.r : Gerrit, mem Joukje Santema- Tjallema v,l,n,r : Trijn, Ruurdsje, Tjal, Pier Gerrits Santema en Piet

 

De Santema’s woonden op Makkum. Daar is volgens mij deze foto niet gemaakt.

 

De veldwerktekening nr 56 van het Kadaster. Pas in 1912 werd door het kadaster de nieuwe situatie ingetekend. In rood staat het nieuwe kadastrale nr 1334 ingetekend. Rechts staat dat op het oude kadastrale nummer Baard E 264 herbouw is gepleegd.

Catherinus Dijkstra, kwam met zijn vrouw Eelkje Kooistra en hun dochtertje Geertje (geboren in 1908) op 22 mei 1909 op de boerderij, huisnummer 26. Op dat moment zal de nieuwe boerderij klaar zijn voor gebruik. Hier kregen ze Lipkje in 1910 en Hijlkje in 1917. Ze bleven tot 9 mei 1923 op de boerderij. Ze vertrokken toen naar Oldeboorn.
De nieuwe bewoner is Foppe Cornelis Bruinsma. Hij  woonde en werkte van 16-05- 1923 tot 22-03-1953 op de boerderij.
Zijn zoon Cornelis Foppes Bruinsma (geboren op 22 juli 1907 in Tjerkwerd) nam de boerderij over tot 08-08-1961.
Auke J. Stoffelsma huurde de plaats  van 1961 – 18-07-1983. Sikke Ebke Flapper nam de boerderij op 02-08-1985 over. Nu hij de boerderij heeft gesaneerd en het land aan Feike Bakker verkocht, woont hij er nog als rustend boer.

De nieuwe boerderij sinds 1909. De oude heeft links in de boomgaard gestaan.

 

Een familie voor de boerderij. De namen zijn niet bekend. Wie weet ze wel???

 

Nogmaals de familie, met het dienstdoend personeel? Het ziet er naar uit dat deze foto op de zelfde dag is genomen als de vorige.

 

Auke Stoffelsma, gras maaien.

 

De (voormalige) boerderijen Makkum 1 en 3. Foto, Simon van Dijk

Makkum 3

Dit was in eerste instantie allen een woonhuis. Daar kwam wat weiland bij en het huis werd met een ‘Lyts bûthús’ en een hooizolder tot een ‘komelkerij’ uitgebreid.

De eigenaren van Makkum 3 Zoals die in het Kadaster tevoorschijn komen.

Vanaf 1832 kunnen we de eigenaren nalopen. Het begint met Wijtze Watze van Asbeck. Een grootgrondbezitter, die meer landerijen onder boazum in eigendom had, onder andere destijds de boerderij van Bakker aan de Súderdyk. Zijn dochter Susanna erft bij het overlijden van haar vader de landerijen. Zij trouwt met Battaerd, kapitein in het leger. Via de timmerman Bote S. Riemersma uit Scharnegoutum gaat het húske rond 1851 over aan Tjalle Gerrits Tjallema. Zijn familie houdt de boerderij tot in 1966 in handen. Ze hebben het zeker in de 20e eeuw verhuurd. In de jaren zestig wordt het aangekocht door Wijnand Maria Pon, de Volkswagen importeur, die hier in Boazum ook al Makkum 2 (Huize Bakker) en het Blau’panne Dykhûs op zijn naam had staan.
Pieter Bakker neemt in 1966 deze boerderij van Pon over. Waarom vertelt de administratie niet. In 1968 gaat Makkum 3 over naar Mevrouw Cornelia van Cuyk uit Amersfoort, later Hoogland. Zij laat het verbouwen en rond 1976 wordt het opnieuw aangepakt. Zij gebruikt het als tweede woning c.q. vakantiewoning.
Ronald William Reuderink zal het van haar gehuurd hebben. Hij komt tenminste niet voor in het kadaster.
Rond 1981 verwerft Bartele Laverman het boerderijtje en een jaar of vijf later krijgt Jan Slotboom het in eigendom.
vanaf september 1987 worden achtereenvolgens de familie Tamsma en Haye Folkertsma eigenaar.

Bewoners:

In het begin van de 20e eeuw woonde hier Frans Sakes Lanting, getrouwd met Sijtske Kuindersma. Ze kwamen op Makkum te wonen vanuit nu Waltawei 35. Dat was toen het nieuwe koetsiershuis voor de koetsier van Dokter Regenbogen. Frans en Sijtske verhuisden van Makkum naar wat nu Dr. Miedemastrjitte 6 is (Mefrou Boonstra). Later kwamen ze nog te wonen op De Kamp (nr 27, Huize Kampstra).
Auke Cnossen en Trientsje Walinga trokken mei 1913 in de woning. Zij kwamen op huisnummer 34 te wonen. Dat werd rond 1916 vernummerd naar 30, welk nummer in 1930 werd omgezet in 29. Mei 1932 vertrokken ze naar het Dearsumer húske bij de ‘oerhaal’ .
Pieter en Ruurdtsje van Dijk trouwden 14 mei 1930, woonden even in Boazum en verhuisden een tijdje naar Poppingawier. Per 12 mei 1933 kwamen ze weer terug in Boazum. Toen zullen ze zich op Makkum 3 gevestigd hebben. Ze kregen daar hun 7 kinderen. Pieter huurde er land bij om zo zijn komelkerij uit te kunnen breiden. De boerderij was vanaf de Makkumerreed door het land toegankelijk via een plank met een leuning over de sloot naar de voordeur en de zijdeur. Zie de onderstaande foto. Op leeftijd gekomen verhuisden ze omstreeks 1970 naar het dorp. Eerst naar de leegstaande pastorie op Waltawei 13. Later kwamen ze te wonen op De Pôlle 16.
Cornelia van Cuyk heeft het vanaf 1969 gebruikt als tweede woning. Timmerman Grijpstra heeft de boerderij toen flink opgeknapt.
Ronald William Reuderink huurt de woning. (11-10-1979 -01-03-1980)
Bartele Laverman, leraar/dichter wordt rond eigenaar en bewoner.
Hij was geen boer, maar werkte op de Universiteit van Groningen. Hij was drie jaar jurylid van het Rely Jorristsmafonds. Hij probeerde hier zo zelfstandig en onafhankelijk te leven door zelf groente te verbouwen en hun benodigdheden zoveel mogelijk zelf te produceren. Zie zijn verhuisd naar de Grienedyk  in Offingawier.
Familie Slotboom van 28-09-1987 – 2004
Familie Tamsma 2004-2005
Haye Folkertsma 2005 – heden

Pieter van Dijk. Makkum 3  foto 1946

 

Pieter van Dijk makkum 3 winter 1963

 

De familie van Dijk. Achter v.l.r.: Anne, Siemen, Tjibbe, Uilkje voor v.l.n.r. : Jantsje, Pieter, Koos, Ruurdsje en Akke van Dijk

 

Pieter van Dijk in het hooi. Mooi plaatje.

 

Makkum 2

Eigenaren
Bij het begin van het Kadaster in 1832 staat de Leeuwarder olieslager Theodorus Looxma te boek als eigenaar. Hij was een grootgrondbezitter, die ook landerijen bezat in Blija, Holwerd, Ferwerd en Oosterend. Hij leefde van februari 1807 tot april 1876.
Zijn dochter Catharina Theresia werd de erfgename. Zij was getrouwd met Wilco Julius van Welderen Baron Rengers. Hij heeft omstreeks 1883-1884 de boerderij op dezelfde plek laten herbouwen.

Het inmeten van de herbouwde boerderij zoals die op de veldwerktekening nr. 19 uit 1884 staat ingetekend.
Het inmeten van de uitbreiding in 1911: er is rechts aan het woongedeelte een klein strookje bijgebouwd. Dit staat op hulpkaart nr E 108 van februari 1911

Wilco van Welderen heeft in 1911 de Landbouwonderneming Stania opgericht en bracht de landerijen van de familie in het beheer van deze onderneming.

De Landbouwonderneming “Stania” was een agrarische onderneming waar de zoon van Catharina, Johan Edzart Van Welderen baron Rengers vanuit IJsbrechtum de scepter zwaaide. Deze Naamloze Vennootschap bestond vanaf 1911. “Stania” werd ‘pas’ per 1 juni 1921 als N.V. in de kamer van Koophandel ingeschreven en per 9 februari 1937 weer uitgeschreven. De Van Welderens woonden indertijd op Stania State te Oentsjerk. Dat verklaart ook de naam. De onderneming had niet alleen land in eigendom, maar heeft ook terpafgravingen gepleegd. Vanaf 1912 hoorden de de boerderijen op Makkum 2 en 4 met de bijbehorende weilanden onder Stania. In 1925 groeide dit bezit uit tot ongeveer 141,5 ha. Dit kwam doordat het Blau’pann’dykhûs met het weiland aan de overkant van de Slachte, in 1925 overging naar de Landbouwonderneming “Stania”.

In 1937 werd deze onderneming opgeheven en kwam de boerderij in handen van een dochter van Catharina en Wilco: Clara Carolina Anna Augusta van Welderen Barones Rengers. Later aan haar nicht Clara Daniela van Welderen Barones Rengers

Zij verkocht omstreeks 1964 de boerderij aan Wijnand Maria Pon. Hij heeft  de boerderij rond 1966 verbouwd: de kop en hals werden omgezet tot een stjelpvorm. In 1967 kon er een douche en toilet worden aangebracht. Dat was in die tijd strijk en zet, omdat de riolering veelal werd aangelegd.

Toen Klaas Bakker in 1977 het werk op de boerderij van zijn vader overnam, kocht hij de boerderij. Eigen baas. Zo kon hij mooi een ligboxenstal zetten. Hij heeft rond 2018 de boerderij gesaneerd en verkocht aan zijn buurman Feike Bakker. Die benut de weilanden en verhuurt de boerderij. Zo huurt Arnold van Asperen de bedrijfsruimte.

Bewoners.

Volgens het Floreenkohier van 1848 blijkt dat de boerderij bestaat uit de percelen Kad. gem. Baard E 286 – 299 en 21,31 ha groot is.
Uit de Volkstellingen van 1830, 1840 en 1850 blijkt dat Reinder Jan Bosma op de boerderij leeft en werkt.
Vanaf 1882 woonde Willem Koopmans er en tussen 1887 en 1891 Ymke Jacobs Syperda.

De Boerderij van Douwe Bakker tot begin jaren ’60.

 

De nieuwe boerderij van Piet Bakker, later Klaas.

– Douwe Bakker 31-05-1923 – 12-5-1954.
Van 1965 tot in 1972 was Wijnand Maria Pon, de importeur van Volkswagen, eigenaar van de boerderij. De boerderij was een onderdeel van zijn bezittingen hier in  Makkum/Boazum. Dit is de boerderij waar de familie Bakker al ettelijke generaties op woonde en werkte.
– Pieter Bakker 1954 – 7-5-1977. Zijn finest hour was toen hij het eerste ljipei van Fryslân vond.
– Klaas Bakker 1977 –2019. Hij heeft bij zijn aantreden de boerderij van Pon gekocht. Waarschijnlijk om eigen baas te zijn en indien nodig de boerderij aan te kunnen passen aan de eisen van de tijd. In de jaren ’80 heeft zoon Klaas een forse ligboxenstal gezet, om efficiënter te kunnen werken. Hij heeft de boerderij rond 2018 gesaneerd, verkocht aan buurman Feike Bakker en woont nu met echtgenote Tryntsje in Winsum

 

De boerderij van Piet en later Klaas Bakker.

Net als zijn vader en de meeste boeren buitenuit, is Klaas een buitenmens die altijd oog heeft voor de natuur om hem heen. In de rubriek “Mijn hobby…” wordt hij in het zonnetje gezet.

Uit de ‘Op ‘e Skille’ van maart 2003

 

Klaas Bakker met enkele mensen van de keuring. Piet Bakker 2e van rechts. De kerktoren nog net zichtbaar.

De Amerikaanse Wynmotor

De Amerikaanse windmotor hier bij de Zwartemolen.

 

Het gemaal vervangt de molen die hier stond.

Makkum 4

De Eigenaars waren:
Gedurende de 19e eeuw, waren verschillende generaties in de familie thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg eigenaar van de boerderij en de bijbehorende weilanden. Zeker vanaf 1832, toen het kadastraal vastgelegd werd.
De Jellumer Hotze Theodorus Aurelius Jorritsma werd in 1902 eigenaar van de boerderij. Hij was de vader van Aurelius Jorritsma, de dichter, tekenaar die in zijn testament het ‘Rely Jorristma founs’ stichtte. Dit fonds verdeelde toen het grootste bedrag in Literair Friesland tussen de jaarlijkse winnaars.
In 1908 kocht Catharina Theresia Looxma de boerderij. Zij was de echtgenote van Wilco Julius van Welderen Baron Rengers. hij laat de boerderij opnemen in de portefeuille van “Stania” (1911 – 1937) Een Landbouwinstelling die handelde in boerderijen. In deze tijd wordt de boerderij drastisch verbouwd.
In 1937 kreeg hun dochter de jonkvrouw Clara Carolina Anna Augusta van Welderen  baronesse Rengers in haar portefeuille.
Haar dochter Clara Daniële van Welderen baronesse Rengers kreeg het in 1957 in bezit.

De Bewoners vanaf de vorige eeuw waren:
Marten Kingma en Lipkjen Santema. Zij woonden van 1904 tot in 1927 op Bozum 32 later vernummerd in 28). Marten stierf op 12 november 1924 en Lipkjen verhuisde in 1927 naar huisnumer 168. Dat is Waltawei 2. Ze stierf op 81-jarige leeftijd op 7 januari 1951
Gerben Annes Stenekes 1927 – 1946. Met zijn vrouw Romkje Sjollema kwamhij op 14 juni 1927 van Grouw 31 naar Bozum 28. Medio 1930 werd het huisnummer: 27. Romkje stierf op 12 juni 1956 in Boazum. Gerben stierf op 29 juni 1967 in het bejaardenhuis in Bolsward.
Zijn zoon Anne Stenekes (geboren op 1 mei 1918) trouwde in mei 1946 met Doet van der Hem. Zij kwamen dat jaar als boer en boerin op de boerderij tot in 1978.
Hij was een veefokker die regelmatig met zijn vee deelnam aan veekeuringen. (zie foto’s hieronder) Omdat hij op 1 mei 1918 (dag van de Arbeid) was geboren, besloot hij om socialist te worden. Hij heeft dan ook van juni 1960 tot september 1974 voor de PvdA in de gemeenteraad van Baarderadeel gezeten. Daarmee was hij wel de vreemde eend in de bijt van deze liberaal georiënteerde familie.
Doet van der Hem publiceerde regelmatig gedichten in het Friesch Landbouwblad. Haar gedichten zijn verzameld in de bundel ‘Lyts Makkum’.
Nadat vader Anne de boerderij mei 1978 aan de tweeling Gjalt en Sjoerd had overgedaan, vestigde het echtpaar zich op een boerderij nabij Britswert. In 1987 verhuisde het echtpaar naar Winsum.
Gjalt Sjoerd en Sjoerd Gjalt Stenekes ±1978 –  2007. Zij bouwden naast de boerderij een ruime ligboxenstal. Gjalt woonde met zijn  vrouw Jeltsje op de boerderij en Sjoerd en Tryntje in Itens.
De familie Feike Bakker,  2008 – heden. Hij zette haaks op de dertig jaar oude ligboxenstal een nieuw exemplaar en kocht de weilanden onder Makkum  van Makkum 1 en 2 op. Evenals de boerderij Makkum 2

 

De Kingma boerderij, later drie generaties Stenekes. Nu Feike Bakker.

 

De dochters Fetsje, Pietsje en Grietje Kingma. Makkum 4

 

Lutsen Kingma met paard in de finne

 

Boerderij Stenekes. Nu familie Feike Bakker.

 

Franke Burggraaf trekt de melkboot. Bij de nieuwe in de winter van 1929-1930 gebouwde boerderij van Stenekes.

 

De voorkant van de boerderij. nog voor de brand van september 1929

Berichtje in de Leeuwarder Courant van 20 september 1929 over de brand van de boerderij

Esther, Anne en Tjitske Stenekes. foto 1929
Veekeuring A.G Stenekes 01-03-1954

 

Klaar voor de keuring: Van rechts naar links : Klaas v/d Berg, …., Piet Bakker, Germ Stenekes, Evert Meijer, ……., rest onbekend.

 

Veekeuring 1959 met: Jan de Vries, Willem Sytema, Egbert Meijer, Yde v/d Hem, Willem de Vries, Cees Merkus, Herre v/d Werf en Sjoerd Stenekes
Veekeuring met: Gjetsje Stenekes , Johannes Hibma, Germ Stenekes, Sjoerd Stenekes, Willem Sytema, Franke de Jong, Gjalt v/d Hem en Gjalt Stenekes.

 

Het werk is klaar met Bokke Reitsma,  Esther, arbeider Taekema, Tjitske  en Anne Stenekes.
Luchtfoto van de boerderij, zoals die staat op een omslag van de dichtbundel ‘De Boerinne van Lyts Makkum’ uit 1992. De gebroeders Gjalt en Sjoerd hebben in hun tijd haaks o[p de achterkant van de stjelp een Ligboxenstal gebouwd
Doet Stenekes voor de boerderij.
Doet Stenekes meer dan een boerin.
Deel 2
De Gedichten bundel van Doet Stenekes.

 

De achter zijde van de bundel.