Waltawei 13

Huis links met wasrek is Waltawei 13. foto 1900, let op de tekst  boven aan de foto Bozem.

Inleiding: de aanleg van de nieuwe weg vanaf de Hegedyk naar het dorp rond 1858.

Rond 1858-1860 werd de nieuwe toegangsweg naar het dorp aangelegd: De Trochsnijing. Daardoor verloor de oude toegangsweg, via de Griene Dyk en de Tanialeane, zijn belangrijke functie.
Op de pagina over de eerste auto’s in Boazum vertelden we hoe en wanneer de Trochsnijing was ontstaan.
Op het bijgevoegde kaartjes zie je de route vóór 1858 (groen) en de situatie na 1858 (rood). Zo is de aanpassing mooi te zien.
Dankzij deze 19e eeuwse wegaanleg en het afgraven van de Terp Bozum, kon er makkelijker aan de zuidoost kant worden gebouwd

 

Op de uitsnede van de kadastrale hulpkaart van december 1882 zie je in groen de oorspronkelijke toegang tot Boazum, via de Griene Dyk. In Rood is de nieuwe toegang ingetekend. Aan de zuidkant zie je dat ook daar de oorspronkelijke route is ‘rechtgetrokken’.

Hyltje Sybrens Wiarda was in die tijd de boer op de terpboerderij, waar nu de Poel ligt en bezat aan de oostkant van het dorp weilanden. Door de aanleg van de nieuwe weg werd een stuk weiland van hem doorsneden. Daar hebben zijn zoons langs de nieuwe weg een groot huis neer laten zetten: Waltawei 4

Waltawei 13

Door de aanleg van de weg was tegenover Waltawei 4 een overhoekje weiland ontstaan, grenzend aan de tuin van Tanialeane 1. Daar hebben de broers Douwe en Siebrand Sybrens Wiarda in 1858 nog een huis laten zetten. Ook met de deur in het midden, maar beduidend kleiner van opzet dan Waltawei 4, ‘De Wylgen’. Dat is nu Waltawei 13, Huize Frans en Sjoukje Tolsma, waar ook deze website Aldboazum.nl is ontstaan. Breuker geeft aan in zijn boek “De Greidhoeke” (p 152) dat de Wiarda’s flink geprotesteerd hebben tegen de aanleg van de weg door hun weiland. Maar dankzij onteigening kon dit projekt toch doorgaan.
Op de Kadastrale hulpkaart van 26 mei 1860 staat de Waltawei officieel ingetekend, evenals de huizen Waltawei 4 (Baard E 624) en Waltawei 13 (met het kadastrale nummer E 625).

In 1860 koopt Binne Atzes Schaap voor fl 3.000,-  de nieuwe woning die wij kennen als Waltawei 13. Huis en tuin hebben dan een oppervlakte van 870 m2. Hij was wagenmaker en vrijgezel. Werd in 1814 geboren in Reduzum en stierf in 1899 in Bozum. Naast zijn huis had hij ruimte genoeg om zijn wagenmakerij te bouwen.

Eerder werkte hij onder meer bij zijn oom Homme Wybes Tolsma in de Wagenmakerij in Reduzum. Tolsma stierf op 23 november 1857 op 68-jarige leeftijd.  Zijn tante Lolkje Binnes Tolsma-Brouwer de weduwe van zijn oom en voormalige werkgever, trok bij hem in. In de aangetrouwde familie van zijn moeder, Janke Binnes Brouwer, waren meer wagenmakers.

Frans Semplonius heeft hier ook nog in de wagenmakerij gewerkt. In 1909 kocht die het Stationskoffiehuis en verplaatste zijn werkplaats toen naar de Sylsterdyk.

De nieuwe situatie aan het begin van het dorp in 1860: Nummer 623 is de boerderij van de Wiarda’s, die lag waar nu de Poel is. Nummer 624 is Waltawei 4, nummer 625 is Waltawei 13, inclusief grote schuur, nummer 626 is een ‘overhoekje’ grond, dat later verkocht wordt Aan Tjerk Koopmans op Tanialeane 1. Dat huis staat niet op dit hulpkaartje, want het deed voor deze hulpkaart niet ter zake. 627 is op dat moment nog een deel van de terpheuvel ‘Boazum’!  (Tussen haakjes: linksonder nr 630 was kadastraal wel interessant! Daar ligt de oorspronkelijke herberg die in die tijd een verbouwing onderging, maar waar rond 1875 een nieuwe herberg werd gebouwd). Bovendien zie je hier de doorgaande weg nog met de Bozumervaart meebuigen.

 

De volgende hulptekening is van 31 juli 1870. Nu staat er naast de schuur een nieuw huis. En is E 625 verdeeld in E 697 voor Waltawei 13 en 698, waarop het nieuwgebouwd huis, Waltawei 15 en de wagenmakerij staat. (Baard E 696 is trouwens de Pastorie op Altaplein 1. De Pastorie werd in 1869 herbouwd. In die tijd heeft Gerrit Vlaskamp ook adviezen gegeven voor het opnieuw inrichten van de tuin van deze pastorie, zie het verhaal van Frans Leenders in het boek ‘De vergeten tuinen van Gerrit Vlaskamp’).

Reinder Jacob Bosma is in 1870 eigenaar geworden van huis en erf Waltawei 13. Binne Schaap houdt dan zelf de nieuw gebouwde woning (Waltawei 15) en de Wagenmakerij. In 1880 verkoopt Bosma Waltawei 13 aan Sijtze Pieters Rollema, koopman in Bozum. Die kocht het mogelijk als belegging, omdat hij ook al eigenaar was van Waltawei 51/53. Daar had hij een winkel naast zijn woning. Echter een jaar later gaat Rollema failiet.
Zodoende krijgt Auke Aukes Rusticus het in 1882 in zijn bezit. Rusticus was in Bolsward effectenhandelaar. Toen hij verhuisd was naar Boazum, werd hij volgens het kadaster landbouwer. Hij laat de oppervlakte van huis en tuin hermeten en dan blijkt ‘t geen 440 m2 groot te zijn, maar 512m2. Rollema boerde op de Bongier 5, achter in het land, tussen de Hegedyk en Kleiterp in.

Hij verkoopt Waltawei 13 in 1915 aan Sijbren Brouwer. In 1917 gaat het huis opnieuw in de verkoop en komt het in handen van Bauke van der Velde. Die sterft juli 1920. Via zijn dochter Elisabeth Baukes van der Velde gaat het huis over in handen van haar echtgenoot Hendrik Pieters de Jong uit Lemmer, later St. Nicolaasga. Hij heeft de woning in mei 1921 in tweeën gesplitst.

 

Een deel van het kaartje van de splitsing van het huis. Deze tweedeling blijft in stand totdat Ulbe Wijnja die eigenhandig opheft.

 

Sape en Antsje Miedema met een logé Jo Miedema. foto 1930

In 1927 verkoopt De Jong beide woningen aan Albert Alberts Brandendurg. Die blijft tot in 1957 eigenaar en verkoopt het huis dan aan Pier Wijnja en zijn zoon Ulbe.

Pier Wijnia als melkrijder.

Pier Wijnja was in 1892 geboren in de Gaastmeer en trouwde op 3 oktober 1917 in de Gemeente Baarderadeel met Trijntje de Jong. Dochter van Slager Louw de Jong en Trijntje van der Graaf te Boazum. Het stel woonde eerst bij haar ouders in Boazum in, maar een halfjaar later op 12 mei, verhuisden ze van huisnummer 149 naar 146. Op zijn eigen gezinskaart staat dat hij van 146 naar 148 verhuisde. De 9 staat op de gezinskaart van Slager de Jong wel heel duidelijk verbeterd aangegeven…
De kinderen van Pier en Trijntje zijn:
Trijntje 01-02-1918 -14-09-2000,
Joris 04-08-1920 – 28-03-1987,
Jeltje 02-05-1927 – 26-04-2003,
Louw 23-08-1928 – 26-05-1944 en tenslotte de Benjamin:
Ulbe 02-10-1935 – 19-03-2010.

In 1965 overlijdt Pier. Hij was toen gepensioneerd melkrijder. Melkrijder was hij ook al bij het huwelijk van zijn dochter Trijntje in 1943.
In 1967 wordt het huis verbouwd. En in 1971 is het uiteindelijk overgeschreven op de naam van Ulbe. Hij heeft de twee huizen terug verbouwd naar één woning.

Pier en Trijn Wijnia met hun kinderen Joris, Jeltsje, Louw en Trijntsje. Hier op het Altaplein. Ulbe was nog niet geboren. Het witte bordje, met de tekst: verboden toegang.

 

De kadastrale situatie in 1981 (op de tekening wordt altijd het jaar na de verandering als dienstjaar genoemd) van Waltawei 4 en van 9 tot en met 15. Duidelijk is te zien dat er bij Waltawei 13 links achter een stukje uit het huis is ‘gehaald’ en en rechts achter een stukje van het huis is weggebroken: de rode lijn geeft de nieuwe situatie aan. De blauwe lijn is de oorspronkelijke situatie. Zo zie je ook dat de lichtblauwe oude kadastrale nummers vernieuwd zijn tot de nieuwe zwarte nummers.

 

Waltawei 13. Anno 2009

Na het overlijden van Ulbe, heeft ‘zijn hut’ zoals hij altijd zei, een tijdje leeggestaan. Roland Lukkes en zijn vrouw hebben het gekocht. Hij heeft in het huis verbouwd, er onder andere een nieuw dak op gezet.
Uiteindelijk hebben Frans en Sjoukje Tolsma het gekocht. Zij wonen er naar volle tevredenheid