De geschiedenis van Waltawei 43
Inleiding
Voor mijn gevoel lag aan de rechterkant van het pad naar het sportveld geen terp meer. Dit komt omdat het afgraven van de terp in 1876/’77 plaats vond op het eigendom van de weduwe Bottje Koopmans-Sijperda. Zij liet de terp op haar land afgraven. Dat land lag links van Waltawei 39 en het huidige toegangspad naar het sportveld en de speeltuin.
Biesma was in 1909 de eerste die een woning liet bouwen naast dit stuk land. Dat was Waltewei 39.
In de loop van de 19e eeuw en begin 20e eeuw bleek als vanzelf, dat eerst in de kern van het dorp werd gebouwd en dat men daarna pas het straatbeeld van de doorgaande weg vol ging bouwen, richting de Bozumervaart. Pas in de jaren ’30 van de vorige eeuw was men toe aan het laatste deel van de doorgaande weg.
De Bouw
Ruim 25 jaar nadat Timmerman Biesma in 1909 als eerste voorbij het land van voorheen Bottje Koopmans had gebouwd, ‘durfde’ Piet Holster het ook. Eerder was voor hem niet nodig, omdat hij in 1933 zijn zaak had verkocht en onderkomen had gevonden in het gemeentewoninkje nr 120, oftewel Dokter Miedemastrjitte 3. Begin januari 1936 vroeg hij de bouwvergunning voor zijn nieuwe huis aan. In die aanvraag stond dat het werd gebouwd onder directie van K. Kingma te Beers. Van hem hebben we de bouwofferte:
Ook de Offerte van de plaatselijke schilder Ate de Vries is bewaard gebleven:
Onder aan de bouwaanvraag aan de gemeente stond getypt en geschreven dat de bouwkosten vermoedelijk f 1950,- zouden bedragen. Daaronder stond het advies van de Schoonheidscommissie, dat moest worden opgevolgd!
Na het indienen van de aanvraag eind januari 1936, kwam de Schoonheidscommissie bijna direct met een aangepast ontwerp. De dakvorm werd daarop aangepast, niet alleen van het hoofdgebouw, maar ook van ‘het hok’, zodat er boven grotere ramen konden worden gezet.
De indeling van het huis was vrij eenvoudig. De bedoeling was tenslotte dat Holster en zijn vrouw er hun oude dag zouden slijten.
De indeling van het huis is dan ook daarop bedacht. Die ziet er heel anders uit dan Biesma 30 jaar ervoor had gebouwd. Zoals tot dan toe normaal was in de woningen: in de gang was de kookgelegenheid. Meer vond men niet nodig. Het moderne aan dit huis, zou je kunnen zeggen, was dat er geen bedsteden waren ingepland en wel een voor- en een achterkamer! Boven was een slaapkamer ingetekend. Zie de bouwtekening.
Ze hebben er nog zo’n 25 jaar gewoond.Pieter Holster is overleden op 19 mei 1961 en zijn vrouw Anneke Swierstra stierf in Leeuwarden op 12 december 1962.
Yme van dere Valk en zijn vrouw Grietje Santema hebben toen het huis gekocht. Ze verhuisden Mei 1963. Voor die tijd woonden ze sinds mei 1941 op De Kamp 8. Dat bestond oorspronkelijk uit twee huisjes. Hij woonde met zijn vrouw aan de ene kant en zijn ouders aan de andere kant. Toen ook zijn moeder in 1956 was overleden, voegde Yme de beide woninkjes bij elkaar. Je kunt het levensverhaal zoals Yme het rond 1975 aan Jan Zantema voor de Doarpsskille vertelde, vinden op de pagina van Âld Boazum: https://www.aldboazum.nl/yme-van-der-valk-de-leste-komelker/.
Yme liet eind 1967 door Grijpstra in zijn nieuwe onderkomen een douche naast het toilet bouwen, achter in het hok. De bouwkosten waren nèt niet het dubbele van de hele woning, 30 jaar ervoor: de geschatte kosten zouden fl 3295,- zijn.
Tegenwoordig zouden we het ‘hok’ de bijkeuken noemen, maar er was niet eens een keuken in het huis: het keukenblok staat nog steeds in de gang, zonder afsluitende deur. Bij de bouw van huizen zou later meer ruimte voor een keuken ingepland worden. De plaats van de keuken zou breder worden, Daardoor kwam in de gang meer ruimte voor de wc onder de trap. In de keuken zou dan ruimte komen voor een kelderingang met een trappetje naar de kelder onder de trap. In de breedte werd zo voor het aanrecht een meter meer ruimte gecreëerd. Daarmee werd de kookplek in de gang ‘geëmancipeerd’ tot keuken. Daarvoor zou het huis wel een meter breder moeten worden! Meer luxe, maar ook meer kosten.
Yme van der Valk woonde er tot in 1996. Sindsdien woont Perry van der Kerk er.
In 2023 is die bewuste meter erbij gekomen. De woning werd daarmee drastisch uitgebreid. Het zal vast een eigentijdse woning zijn geworden. Achter is ‘het hok’ uitgebreid.
Bronnen:
Het Kadaster
Archief gemeente Baarderadeel (bouwvergunningen)
www.alleFriezen.nl (voor de bevolkingsadministratie van Baarderadeel)
Foto’s van Frans Tolsma en Hessel Fluitman
Woongegevens van Teatske Lanting.