De Havens 4 – v.m. smidse
Centraal in het dorp lag de terp Bozum. Deze is in de loop van de 19e eeuw langzaam maar zeker afgegraven. Langs de oever van de Boazumerfeart had de Terp weinig invloed meer. Vandaar dat de oudste woningen van het dorp hier langs de vaart staan. Ook dit pand, hier met een Butagas reclame aan de muur, staat in de lijst van de oudste gebouwen die Philippus Breuker in de jaren ’70 van de vorige eeuw maakte. Hier woonde en werkte een smid. In de jaren ’70 is ook dit huis omgetoverd tot een ruime woning, doordat de smidse tijdens de restauratie bij de woning werd getrokken. De bewoners hebben zelf het aanpalende pand nr. 6 gekocht, nadat het jaren heeft leeggestaan. Het had de functie van tweede woning, maar werd nagenoeg niet als zodanig gebruikt.
In dit pand is de afgelopen twee eeuwen voortdurend arbeid verricht. In 1832 woonde en werkte de wever Albert Berends Smit hier. Zijn kleinzoon Sjoerd Smit, die schoenmaker is, wordt in 1866 de eigenaar. Hij koopt het pand voor fl. 660,-van de familie nadat zijn grootvader, de eerdere eigenaar, in 1858 was overleden.
Hij brengt een scheiding aan in het gebouw, tussen woongedeelte en werkplaats, denk ik.
In 1890 wordt het verkocht aan Ate Durks Siderius, arbeider te Warga. Hij verhuist eerst naar een ander huis in het dorp en bijna direct daarop naar zijn aanwinst. Daar sterft hij 11 mei 1920. Per 12 mei 1920 komt Aant Jellema op nr 101 te wonen terwijl de schipper Hubert Bergsma al op nr 100 woont.
De nieuwe eigenaar wordt Feije van der Wal.
Feije van der Wal is geboren in Drogeham op 23 januari 1872 als ‘nakomertje’ in een gezin van tien zonen en één dochter.
Op 23 januari 1898 trouwde hij in Tietjerkstradeel met Froukje Tjeerds Bruinja. Zij was 27 november 1880 geboren in het buurdorp van Drogeham: Jistrum. Ze woonden bij het trouwen en de eerste kinderen in Oostermeer.
– Grietje, de oudste dochter werd op 8 april 1899 geboren en stierf vijf weken later.
– De tweede Grietje werd op 9 april 1900 in Eastermar geboren.
– Janke, zag op 15 juli 1903 het licht, ook in Eastermar.
– Tjeerd, werd in Joure geboren op 24 maart 1909.
– De jongste, ook een Alle, is op vier maart 1921 geboren, in Bozum.
Het gezin zwierf tot in 1916 nogal eens van hier naar daar. Ze komen in die periode ook in 1913-1914 in Bozum op nr 42. Vertrekken weer en komen op 12 mei 1916 definitief in Bozum, opnieuw op huisnummer 42.
Op 24 november 1920 koopt Alle op de veiling van de erfgenamen van Siderius het pand De Havens 4, per 12 mei 1921 voor fl. 1.900,- Hij had de berbergier Theunis Bos als getuige meegenomen. Voorwaarde was onder andere dat de bewoners tot 12 mei 1921 nog aan de nabestaanden huur moesten betalen. Pas op 12 mei 1923 verhuist hij naar Bozum 101. Hier is hij winkelier en werkman. Op zijn gezinskaart staat: ‘Werkman’ Zo zal hij in Wieuwerd te boek gestaan hebben.
Over de kinderen:
– Grietje trouwt met Kornelis Greydanus. Zij overlijdt op 10 juni 1957.
– Janke trouwt met Jan Brinksma, van beroep smid, op 11 mei 1929 te Leeuwarderadeel.
– Tjeerd trouwt op 9 december 1936 met Hiltje de Boer geboren in Langweer en op het moment van trouwen ‘dienstbode in Bozum’. Hiltje was in het dorp bekend als: ‘Tseade-Hil’ Zij krijgen vier kinderen: Hennie, Feije, Jorrit en Tjeerd.
Jorrit trouwt in 1961 met Grietje Ringma. Ook zij krijgen vier kinderen: Tseard, Gretha, Henk en Hilbrand.
Jorrit en Griet woonden eerst in de Dr Miedemastrjitte 11 en kwamen al gauw op de boerderij Slachtedyk 4 te wonen en te werken. Daar begon hij Friese paarden te fokken. Hiermee verdiende hij vele prijzen. Ook was hij bode bij de Begrafenisonderneming ‘De Laatste Eer’ in Boazum. Jorrit overleed in 2014.
– Alle bleef in Boazum wonen. Hij trouwde met Everdina Vrijburg. Zijn kregen 5 kinderen. In de 70er jaren zijn ze gescheiden, en Alle vertrok naar Hulst ( Zeeland). Everdina heeft toen nog een aantal jaren op Waltawei 8 gewoond met enkele kinderen. 1971-1979.
De Boazumer stamvader van de Van der Wals, Feije overlijdt op 2 november 1948 en zijn Froukje op 5 januari 1949 in Zuid Laren.
Beint Douma woont en werkte mei 1935 tot zijn overlijden op 10 juli 1968 als Smit op De Havens 4. Sindsdien Onder andere even Folkert Kruithof en Ate Bijlsma. Hij verhuisde in 1976 naar Waltawei 12, zodat het huis kon worden gerestaureerd. HIj en Jantje Philips gingen in die tijd uit elkaar en zij kon eind 1976 weer terugkeren naar De Havens 4. vanaf september 1984 tot juni 1985 heeft het leeggestaan. Toen trokken Freerk en Wietske Andree er in. Zij hebben in de loop van de tijd De Havens 6 erbij gekocht en aan hun huis gekoppeld.
Om de restauratie ter hand te kunnen nemen heeft de Gemeente het van de eigenaar sinds 1935, Tjerk Rients Smit, timmerman te Rauwerd, gekocht.
Voordat in de jaren ’70 de restauratie ter hand werd genomen, woonden Ate Bijlsma en Jantje Philips er. Na de Restauratie is Jantje er alleen tderuggekeerd. Ze bleef er wonen tot in September 1984. Marten Liemburg heeft er nog een half jaar in gewoond.
Sindsdien wonen Freerk en Wieke Andree in de gerestaureerde woning.
Het Kadaster,
De Gemeneentelijke Bevolkingsadministratie,
Foto’s van Frans Tolsma,
gegevens van Teatske Lanting.