Huize Boonstra (De Havens 8)
Dit is, blijkt uit onderzoek van onze dorpshistoricus Philippus Breuker, gedeeltelijk het oudste huis van het dorp. Daarmee wijst hij met name naar het achterste deel aan het water. Al heeft hier de laatste tijd wel een verbouwing plaatsgevonden.
Het is van oudsher een van de drie bakkers die er op dit streekje hun nering hadden. De ‘Ald Bakkerij’ was de tweede en in het laatste huis aan de waterkant, De Havens 2, werkte de derde bakker. De vierde bakker woonde en werkte op de huidige Waltawei.
Voor het huis staand, was de rechterkant de winkel. Als zo vaak in dergelijke oude winkeltjes: ± 2 meter breed en een derde deel voor de klanten, een derde deel voor de toonbank en het laatste deel voor de bakker en de stelling aan de wand voor de broden. De laatste bakker, Hendrik Hardenberg, woonde en werkte hier samen met Ynskje Reinsma, Frou Hardenberg, vanaf 1950 en werd na verloop van tijd een zogenaamde ‘koude’ bakker: hij betrok zijn brood bij een grote bakkerij. Eerst bij een bedrijf in het naburige dorp Rien, later uit Sneek.
Voor zover wij na kunnen gaan, van af 1832, was het huis eigendom van Keimpe Lieuwes Wijnia, landbouwer in Burgwerd. Hij verhuurde het. Het is dan (nog) één geheel. Echter in 1840 woonden er volgens de volkstelling 2 gezinnen op dit huisnummer: Lammert Gabriels Faber, timmerman, met zijn vrouw Gelbrig Bavius Span met drie kinderen en nog twee dochters van zijn zuster. Het tweede gezin was: Fokke Aukes van der Ploeg, met zijn vrouw Rightje Thijzes Sijbranda. In de kantlijn van de volkstelling staat bij hen dat ze arm waren. Het huis stond te boek onder nummer 75.
In 1848 woont het gezin Faber er nog steeds. Nu met vijf kinderen. De Familie van der Ploeg is verhuisd en Edjer Luitjens Bootsma woont er nu met Heerkje Luitjens Kleiterp en hun 5 kinderen. Hij is inlandse kramer.
Lammert Faber woont in 1860 op het huisnummer 74. Hij verhuisde verschillende keren en sterft op 16 mei 1872. Zijn vrouw overlijdt op 28 april 1881. Omdat er in de bevolkingsboekhouding van Baarderadeel geen data bij de verhuizingen staan, noch een signaal dat er eventueel een vernummering heeft plaatsgevonden, wordt niet duidelijk wanneer die verhuizingen plaatsvonden. Daardoor is het ook niet duidelijk, of dit ná zijn overlijden het geval was en die verhuizingen daardoor voor zijn weduwe met het gezin gelden!
Zoon Gabriel, ook timmerknecht net zoals zijn vader, verhuist op 12 mei 1861 naar Oosterend, maar komt tussen mei 1870 en oktober 1872 terug naar Boazum. Zijn dochter Antje (geboren op 12 mei 1872 in Bozum) komt na 1900 in dit verhaal tevoorschijn omdat zij met Karst Zwarteveen trouwt.
Terug naar het pand.
Omstreeks 1874-1876 laat Wijnia het pand kadastraal officieel in tweeën splitsen. Het achterdeel als aparte woning (E 759 op het kaartje) en de voormalige winkel met de tuin om het kleine huisje heen, als tweede eenheid (E 760 De gestippelde pijl geeft aan wat er almaal bij hoort).
Het is mogelijk dat het pand in tweeën werd verdeeld, omdat de veertig jarige bakker Jan Hendrik Simon per 21 april 1874 van Sneek overkwam. Sinds die tijd heeft hij hier 34 jaar als als bakker gewerkt. Of hij echt vanaf 1874 De Havens 8 heeft gehuurd, wordt niet duidelijk: hij werd in 1874 op huisnummer 54 ingeschreven, vertrok naar 63, wat na 1890 66 werd. Hij verhuisde per mei 1908 naar 112, omdat Zwarteveen die maand op nr. 66 kwam te wonen.
Wijnia verkoopt het hele pand omstreeks 1879 aan Douwe Durks Tamminga, landbouwer te Jorwerd. Die woonde op Fûns en stierf daar in 1880. Zijn vrouw Maria Mintje Wijnia krijgt de erfenis van haar man over. Zij verhuisde na het overlijden van haar man naar een boerderij op Kleiterp, dicht bij haar geboorteplaats Oosterwierum. Ze stierf in 1890, als veehoudersche.
De winkelier Lijkele Jacobs Namminga verwerft omstreeks 1891 de twee huizen. Hij woont bij zijn ouders in op 90b en verhuist naar nummer 90. Volgens een huisnummeringskaart van omstreeks 1900 was dat de afgebroken winkel aan de Tryntsjebuorren, tegenover 92 en 93, wat nu Tyntsjebuorren 1 is. Op die kaart heeft de bakkerij waar het nu om gaat het huisnummer 103.
In 1908 verkoopt Namminga het pand aan Karst Zwarteveen.
De laatste woonde als bakkersknecht al van 1902 tot in 1905 bij bakker Jan Simon in op nr 66. Daarna zwerft hij als bakkersknecht een aantal jaren in de omgeving van de ene bakker naar de andere. Uiteindelijk komt hij op 1 mei 1908 uit Oosterend terug naar Bozum. Op huisnummer 66. Op 2 september dat jaar trouwt hij met Antje Faber, dochter van Gabriel Faber, die weer een zoon was van timmerman Lammert Faber. De Fabers woonden al in 1840 op het adres De Havens 8.
Mei 1908 had Zwarteveen een lening van fl 2.000,- afgesloten. Daarmee kocht hij winkel en huis van Namminga, zo staat in de leenakte. Ik stel me voor dat hij ook de inventaris van de oude bakker Jan Hendrik Simon heeft overgenomen. Omstreeks die tijd verhuisde Zwarteveen naar nummer 66 en verhuisde Simon van huisnummer 66 naar nr 112. Hij overleed op 3 november 1913. Zwarteveen was tot in 1946 bakker in Bozum. Want omstreeks dat jaar verkocht hij zijn Bakkerij aan Enne Feenstra.
Die verkocht het pand op zijn beurt in november 1950 aan Henk Hardenberg.
Hardenberg was van jongsaf al bij de bakker aan het werk. Zijn vader sutelde met brood in de omgeving van Bolsward, Als zijn vader ziek was moest Henk, als 10-jarige, het werk overnemen. Als 13-jarige had hij de 8eklas doorlopen en kwam hij aan de werk bijBakker Heslinga te Bolsward, voor kost en inwoning + een weekgeld van fl 1,25. Zo kwam hij als bakkersknecht in Cornwerd en Witmarsum. In de oorlog raakte hij in 1942 in Frankrijk terecht om zo de arbeidsdienst te ontlopen. Hier werkte hij in een keuken. Na verlof thuis in Friesland, bleef hij thuis en werd alsnog door de Duitsers opgepakt en in Duitsland te werk gesteld. In een bakkerij.
Mei 1945 stapte hij bij zijn baas in Arum door de deur. In Arum ontmoette hij zijn aanstaande vrouw Ine. Via een advertentie kwam hij in contact met Enne Feenstra en kon hij in november 1950 de bakkerij in Bozum overnemen. Toen hij de bakkerij overnam, waren er nog twee bakkers in Bozum. Bakker Lok, die op De Havens 2 zijn winkel had, was juist gestopt en samen met Bakker van den Burg (De Havens 3) heeft hij diens klanten overgekocht. Vanaf 1965 was hij nog de enige bakker in het dorp, omdat Van den Burg opgehouden was. Het brood betrok hij toen allang bij de bakkerij Zoethout in Sneek. Tot 1975 heeft hij nog zelf banket gemaakt. Hij heeft tot begin jaren ’80 van de vorige eeuw brood en banket verkocht. Toen stopte ook de familie Hardenberg met de winkel
De familie Hardenberg verhuisde in 2000. Zwarteveen en Hardenberg hebben samen ruim 70 jaar van de 20e eeuw Boazum van brood voorzien. Hardenberg heeft zich altijd ook voor het dorp en het verenigingsleven ingespannen, Zo was hij onder meer bestuurslid van de visclub en zat hij ook als een van de laatsten in het bestuur van de kaatsvereniging ‘Lyts Begjin’.
Sindsdien wonen Foppe Boonstra en Hetsche de Boer er. Zij hebben het pand behoorlijk aangepast aan de eisen van de huidige tijd.
Bronnen:
De bevolkingsboekhouding van Baarderadeel
de Archiefviewer van het Kadaster
Gegevens van Philippus Breuker in de Doarpsskilles 2e jrg nrs 8, 9 en 10 1971
Foto’s van Frans Tolsma, Teatske Lanting, Bouwe Jan Bouma en de Leeuwarder Courant
Interview van Jan Zantema met Henk Hardenberg voor de Doarpsskille. (z.j.)