Postkantoren in Boazum.

De postkantoren in Boazum.

Nu anno 2019 is het moeilijk meer voor te stellen hoe 135 jaar geleden onze post in Boazum kwam. In deze tijd van sociale media gaan de berichten soms sneller dan het geluid.

Stationsgebouw gebouwd in 1883, afgebroken 1958. Op de foto staan Johannes Adrianus Zwanenberg met zijn vrouw Antonia Lamers. ( bewoners) de schilder is Jaap Hofstra. Witte kielen 2 mannen uit Sneek. Overwegwachter is Pracht.

Een stukje geschiedenis
Er werd al in de 18e eeuw post bezorgd, maar niet zo regelmatig. Toen rond 1883 de spoorlijn Leeuwarden-Sneek werd aangelegd was dit voor deze streek een hele vooruitgang met de jaren daarvoor.

 

de aanbesteding in 1883 voor het schilderwerk station

Nu kon de post per trein aangeleverd worden. Die stopte in Boazum aan het station vlakbij de Flearen. Bozum was het centrum voor de gehele omgeving, Boazum, Deersum, tot aan Rien-Itens werd de post hier afgeleverd, evenals pakketten e.d. Ook de postbodes uit Scharnegoutum moesten hier de post ophalen. De post werd destijds twee keer per dag bezorgd en in de z.g. buitengebieden zoals Makkum de Syl, Kleiterp e.d. een keer per dag.
Ook de telegrammen werden destijds op het station aangenomen en moesten dan met spoed worden weggebracht. Dit gebeurde dus nog niet op de hulppostkantoren. Een broer van Johannes Walinga is telegrambesteller geweest. Zij woonden op Blaupandykhus. Hij was aangesteld door de gemeente.

Een kantoor in Boazum op de Waltawei
In Boazum werd al rond de 1890 een postkantoor ingericht. Sybren Sybrands Wiarda was wellicht de eerste brievengaarder. Ook was hij gemeenteontvanger van Baarderadiel. Hij is geboren in Boazum in 1854, is getrouwd en naar Weidum verhuisd. Later is hij teruggekomen in Boazum en naar verluidt was het 1e postkantoor op de Waltawei waar nu Jacob en Margaretha de Vries wonen. Er stond een brievenbus aan de weg en daar konden de inwoners van Bozum hun post brengen. Dit huis was zijn eigendom en is in 1908-1909 aangekocht door de gemeente. Het moest dienen als veldwachterswoning voor Jochem Swart. Ik denk dat Sybren Wiarda hulp had van ca. drie postbestellers. Onder andere Eise Odolphie (hij woonde met zijn tweede vrouw op het Tsjerkhofsein, aan de achterkant van de voormalige lagere school). Verdere hulppostbodes kwamen uit Deersum , soms uit Sneek (P.de Jong). en uit Boazum nog een Kleefstra.

Eise Odolpy een van de eerste postbezorgers in Boazum. woonde op het Tsjerkhofsein met zijn tweede vrouw Simontsje Simonides

Pieter Stastra
In 1909 is de heer Stastra door de gemeente aangesteld als brievengaarder. Hij is in 1954 geboren in Terzool, en had o.a. zijn werkzaamheden in Jirnsum en Zutphen. Vanuit Zutphen is hij naar Boazum gekomen. Tijdelijk zal hij elders hebben gewoond, want in 1910 is de eerste steen van het postkantoor aan de Dr.Miedemastrjitte 16 gelegd. Hij was getrouwd met Grietje Groen. In 1923 volgde zijn benoeming in Haarlem. Daar is hij gebleven, en overleed in 1953 op de leeftijd van 93 jaar.

Deze foto is vermoedelijk gemaakt in 1911/1912. Het hulppostkantoor net klaar, maar het huis nr 12 (nu Nelie Veenstra) toen Tjallema is nog in oude staat. Deze woning is n 1913 afgebroken en opnieuw gebouwd. De namen van de mensen op de foto: links voor Ate de Vries (schilder) . Middenvoor op krukken kleermaker Hendrik Tippersma, daarnaast Thomas Brouwer ( ook kleermaker). Achter 1e Eise Eisma (Eise flodder), woonde op het Tsjerkhofsein. Verder nog Okke Bruinsma smid. ( Dr.Miedemastrjitte 4, nu Anne Renske Oenema, en Kees Oosterdijk (schilders knecht bij de Ate de Vries). Waarschijnlijk zal ook de heer Stastra op deze foto hebben gestaan.

Dr. Miedemastrjitte 14 en 16

De kerkvoogdij van de NH Kerk had in 1910 besloten om twee woningen in de Dr.Miedemastrjitte af te breken, op de plek van nu: nr. 14 en 16, en hiervoor in de plaats 2 nieuwe woningen te bouwen. Daarvan moest een dienen als nieuw hulppostkantoor. D
Toen is ook de steeg naast Bert en Astrid Feenstra ontstaan. De oorspronkelijke woningen zaten vast aan het huis van nu Haico en Angelique Rutten. In de oude woningen waren een smederij met woonhuis gevestigd (Holster) en 1 woonhuis.

Marten Schaafsma

In 1923 vertrok de familie Stastra naar Haarlem en kregen we een nieuwe postkantoorhouder n.l. Marten Schaafsma met zijn gezin.
Hij woonde in  Dearsum waar hij al sinds 1913 werkzaam was als postbode met standplaats Boazum.
Marten Schaafsma was al jong twee keer weduwnaar geworden, van Hinke van der Meulen en Aaltje Tuinstra.
Hij woonde hier met zijn huishoudster en 2 kinderen Arjen en Jantje. Het kantoortje was aan de rechterkant (nr.16) waar hij al veel meer functies uitvoerde dan zijn voorgangers. Ook was er een telefooncel waar de dorpelingen eventueel konden bellen. Uiteraard waren er nog weinig telefoons in Boazum. Ook de toenmalige Postcheque en girodienst deed zijn intrede, maar werd nog niet veel gebruikt. Vaak werd er gebruik gemaakt van postwissels. Ook de telegrammen werden inmiddels via het postkantoor geregeld. Die moesten dan direct bezorgd worden.

 

foto uit 1925, de familie Schaafsma. Marten Schaafsma met zijn twee kinderen Arjen en Jantsje, en zijn toenmalige huishoudster.

De postbode als hulpverlener

Destijds waren er ook veel postbodes in dienst. Die namen briefkaarten en postzegels mee naar de buitengebieden. Er waren toen ook nog veel mensen die niet goed konden lezen of schrijven, dus de postbode moest dit er dan maar even bijdoen. Gen probleem van alle markten thuis.
Ook werd er geld uitgekeerd door de z.g. armenkas van de gemeente. Er werd dan op het postkantoor wekelijks een “klein ”bedrag uitgekeerd. Veel mensen waren bang dat aan het eind van de dag het geld op was, zodat ze vaak al een uur van te voren bij het postkantoor kwamen.

Het verhaal van Rinse Sipma

Zo ook een verhaal van Arjen Schaafsma over Rinse Sipma. Hij had een zwervend bestaan in onze gemeente maar had zijn domicilie in Bozum. Hij sliep en at bij de boeren, die redelijk goed op hem pasten. Af en toe kreeg hij ook kleren van een boerin. Maar hij kwam wel altijd op het postkantoor van Bozum zijn z.g. uitkering ophalen. Maar gaf geen cent uit. In een zeer strenge winter is hij onderweg naar een van zijn vaste slaapplaatsen in Jellum, waarschijnlijk gevallen en in het ijs terechtgekomen. Niemand miste hem, omdat hij vast wel ergens anders was. Toen het begon te dooien hebben ze zijn lichaam gevonden met nog een fiks bedrag in zijn binnenzak. Dat kopergeld heeft hem waarschijnlijk onderwater getrokken. Het gemeentebestuur van Baarderadiel heeft hem toen begraven en met het gevonden geld, gezorgd voor een graf met een steen op Skillaard.

Cornelis (Cees) Mollema


Cees en Eelkje Mollema-de Jong met hun oudste 3 kinderen. Evert, Jan en Rommert. Hij was al in dienst bij de PTT ( zie zijn pet). Deze foto is zeer waarschijnlijk in Dearsum gemaakt, gezien het feit dat Rommert in Dearsum is geboren.

Ondertussen waren er meer postbodes bijgekomen. Koldijk en De Wilde uit Deersum. In Boazum waren het Cees Mollema, die later zelf postkantoorhouder werd, Johan van der Valk en Nolke van Asperen ( de pake van Arnold).
Marten Schaafsma ging met pensioen, maar bleef in het oude huis wonen. Tot aan 1960 is hij daar blijven wonen, en vertrok toen naar Balk.

Cees Mollema woonde ook al in Deersum, en trouwde met Eelkje de Jong. Hij begon als boerenarbeider en trad in 1916 als postbesteller in dienst van de PTT. Ze hebben eerst een paar jaar in Boazum gewoond in de linkerzijde van het huis van Ane en Yolande. Ze kregen daar hun eerste 2 zonen Evert en Jan Ulbe. Daarna vertrokken ze weer naar Deersum waar ze nog 1 zoon kregen, genaamd Rommert.

Toch vertrokken ze weer naar Bozum, eerst aan de zijkant van het huis van Freerk en Wieke Andree en in 1930 lieten ze het huis bouwen aan de Dr.Miedemastrjitte 9, waar nu Geert en Grietsje de Boer wonen.

De linker foto bij hun huis aan de Dr.Miedemastrjitte 9 ( nu Geert de Boer en Grietsje Adema).
De rechter foto gemaakt in café Hoekstra te Boazum tijdens het 40 jarig jubileum bij de P.T.T.
Het gezin C Mollema 1936 , op de foto staan: v.l.n.r : vader Cees, Evert,Jarig, Tettsje,Jan Ulbe, Lutske, Rommert en Eelkje

In Boazum kregen zo nog 3 kinderen, Tettsje, Lutske en Jarig.
Inmiddels was hij na de pensionering van Schaafsma hulppostkantoorhouder geworden, en  hun huis is toen verbouwd tot postkantoor.
De ingang van het postkantoor was de voordeur die er nu nog zit en de kamer rechts was kantoortje. Alles was niet groot. Mollema vierde in 1956 zijn 40 jarige jubileum. In 1961 overleed hij plotseling op 63 jarige leeftijd. Zijn vrouw is tot aan haar dood in het huis blijven wonen.

Joop Dotinga

Maar er moest wel een postkantoor in Boazum blijven. Men heeft toen een advertentie geplaatst en Joop Dotinga is toen hulp postkantoor houder geworden.
Hij kwam met zijn gezin naar Boazum en het oude postkantoor aan de dr. Miedemastraat 6 werd weer in ere hersteld. Ze hadden al 2 zonen Tjerk en Ype, en kregen hier nog 2 dochters Jantine en Aly. Het oude kantoortje zat er nog en werd enigszins aangepast aan de huidige tijd.
De postbodes waren in die tijd: Halbe van der Veen (uit Wieuwerd) Douwe Reitsma en Joop Dotinga zelf. Halbe fietste altijd in de korte broek.
Joop zelf was een zeer bezig bijtje. Hij was bezig met het fokken van herdershonden, waar hij veel prijzen mee heeft gewonnen. Ook ging hij veel met zoon Tjerk op stap. Tjerk was namelijk een goede jongenssopraan. En hij was er mede verantwoordelijk voor samen met Ph.Breuker en andere dorpsgenoten dat er voortaan een dorpsfeest zou worden gevierd.

foto 1969. Joop Dotinga bij het postkantoor.

Door privéomstandigheden kwam er in 1971 een einde aan het postkantoor aan de Dr.Miedemastrjitte 16. Het gezin verhuisde en de familie Wytsma (bedrijfsleider op de boerderij van de fam. Hofman op de Syl) heeft het huis toen gekocht. Nu hebben Bert en Astrid Feenstra hier sinds 1985 hun domicilie.

Klaas en Hinke Sybesma

Klaas Sybesma als kruidenier bij de boerderij van Pieter en Ruurdsje van Dijk, op Makkum.

Wat nu! Gelukkig waren Klaas en Hinke Sybesma van de kruidenierswinkel aan De Havens bereid om het hulppostkantoor over te nemen. Het werd in 1971 een postagentschap waar alle dorpelingen weer terechtkonden voor hun geldzaken. Door een felle brand in 1973 is de winkel echter helemaal verwoest. In een mum van tijd lag de hele zaak plat. Alleen het poststempel en de brievenbus (zie foto) heeft de brand overleefd.  Dit poststempel was een van de eerste stempels van Boazum,  en heeft dus vele generaties overleefd en dus ook de brand.

Klaas en Hinke woonden tijdelijk aan de Tryntsjebuorren en nadat de winkel/woonhuis weer herbouwd was hebben ze de zaak nog enkele jaren voortgezet. Klaas had naast de winkel nog een andere baan als monsternemer. Het was een nauwgezet man en deed alles op de fiets. Later nog gehuldigd door de LC met de sulveren fyts. (en klokkenluider van het eerste uur: hij had precies bijgehouden hoe vaak hij de klok geluid had. Ook dat werd bij zijn afscheid als klokkenluider in de krant gememoreerd)
De verdiensten liepen terug en de winkel werd eind 1976 gesloten. Dus ook daar kwam een eind aan het postagentschap.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
Aagje de Jong

Aagje de Jong

Maar we hadden nog een kruidenier. Uiltje en Aagje de Jong. Zij hadden al enige jaren geleden de kruidenierswinkel Enkabe aan de Waltawei overgenomen van de fam. Van Asperen en Aagje was bereid om het postagentschap over te nemen. Aagje deed alleen de winkel, samen met wat hulp, want Uiltje bleef automonteur(zijn grote passie) in Scharnegoutum. Van de winkel alleen kon je niet bestaan. En zo was Boazum weer gered en behield zijn agentschap.
Toch kwam ook hier weer een eind aan want Uiltje wilde zijn grote droom waarmaken en kon een garagebedrijf in Oppenhuizen overnemen. Jammer voor Boazum want hoe komt het nu?
Grote onzekerheid, want het was nog maar de vraag of de PTT wel als basisvoorziening in Boazum kon blijven. Maar het lukte.

foto gemaakt in 1988 LC opening winkel annex postagentschap

Yolande Lanting
Nadat Ane en Yolande Lanting het woonhuis annex winkel hadden gekocht, kwam er groen licht voor de voorziening. Het woonhuis moest nog worden verbouwd en de winkel aangepast. Evenals een uitbreiding voor bloemen en de drogisterijafdeling. En op 2 juni 1988 werden de winkel en het postagentschap door burgemeester Oldenziel geopend.
Toch was de druk nog niet van de ketel. Er moesten een verplicht aantal handelingen worden uitgevoerd n.l. 2500. En daar moest het hele dorp en de omliggende dorpen uiteraard voor zorg dragen. Doarpsmienskip en de FLD zetten alles in het werk om dit te realiseren. Verschillende tips werden aangedragen. Men kon geld opnemen op het postkantoor en deed dit dan in 2 keer zodat het 2 handelingen waren in plaats van 1. En het postagentschap kon weer voort. Geld storten kon ook nog.
In 1994 werd besloten dat Boazum aan de norm van 10.000 handelingen moest voldoen. Uiteraard lukte dit niet. Men heeft toen een nieuw concept bedacht bij de posterijen. Een mini-postkantoor. Men kon voortaan geen stortingen meer doen, wel geld opnemen met een giromaatpas en pincode tot een maximum van f 2500,00. Maar ja geen stortingen, geen geld. Dus moest Yolande zelf het geld halen op een postagentschap in Sneek. Wel konden er nog postzegels e.d. worden verkocht en pakketjes verstuurd worden.

Een sociale ontmoetingsplaats

Het mini-agentschap annex winkel was tevens een sociale ontmoetingsplaats. Veel dorpsgenoten van destijds kwamen wekelijks langs, soms alleen voor een postzegel en een praatje. Men kon er zijn verhaal even kwijt over het gezin of familie, vreugde en verdriet. Alles kon ter sprake komen. Zelfs even de pincode invullen voor een slechtziende dorpsbewoner. Ook het z.g. “rútsje” was favoriet. Iedereen die in het ziekenhuis lag werd vermeld. Zodat er even een kaartje kon worden gestuurd. Het nieuws werd op die manier snel verspreid.
Echter een aantal jaren geleden was het uit met de pret. Van hogerhand besloot PostNL om veel van deze mini-agentschappen te sluiten. Ook brievenbussen werden massaal opgeheven. Gelukkig is de brievenbus van Boazum gered.
Het is ook wel logisch, brieven worden er bijna niet meer verstuurd, de meeste mensen betalen met hun bankpas. Het meeste nieuws, felicitaties of anderszins gaat via de mail, WhatsApp, e.d. Na ca. 135 jaar kwam er dus een einde aan het postkantoor in Boazum. Gelukkig hebben we de foto’s nog.

 

Ane en Yolande hebben zelf een mooi bord laten maken als herinnering aan de mooie jaren.
De ontmanteling van het postkantoor. Het post NL uithangbord wordt verwijderd.

met dank aan het beschikbaar stellen van de foto’s. Yolande Lanting, fam.Odolphy, Frans Tolsma.